vrijdag 9 maart 2012

Het logement op de Westdijk

Van Aalst was een koopman in koperwerk die in de periode 1904-1918 een groot deel van Nederland bereisde. Hij maakte altijd aantekeningen van zijn ervaringen, die zijn uitgegeven onder de titel "Onder Martieners en Bietsers". Hij verhaalt ook over een bezoek aan het eiland.
Het logement op de Westdijk was op de plek waar Kees Jongejan later zijn schildersbedrijf had 


Ik vertrok naar Hellevoetsluis, ventte daar dien dag en ging toen over naar het eiland Flakkee. In den namiddag kwam ik te Middelharnis aan. Op de Westdijk bekwam ik slaapplek. Het was er een grote rotzooi, een vuile zwijneboel. De vrouw dronk vreselijk en was dagelijks onder den invloed. Het was wel eens gebeurd, dat zij op een wagentje dronken werd thuisgebracht. De logementbaas, een afgeleefde, oude man, liet den boel maar gaan zo het wilde. Hij zorgde, dat het boeltje zo’n beetje staande bleef. Aan de zaak werd hoegenaamd niets gedaan. In de vier dagen, dat ik er was, is er geen vloerveger over de vloer geweest. Toch was er veel volk. Er werd gekaart en gezopen, anders niet. Ik trof daar ook nog dien Willem uit Gouda aan, die toen haast werd doodgestoken. Hij was mij thans zeer dankbaar, nu hij wist, wat ik voor hem gedaan had. Hij had nu een vrouw bij hem, die hem nogal onder de plak hield. Zij had gelukkig de broek aan. Er was ook een colporteur die met afleveringen (romans) ventte. Hij had zijn vrouw bij zich. Die twee waren bij de bazin goed gezien: zij hielden het vlees goed onder de pekel. Het dorp was erg netjes. ’t Was een zeer goed slag volk. Zij leefden van de landbouw en van de visserij. Er waren, geloof ik, ook nog touwbanen. Ik verdiende er goed mijn brood. Het Flakkeese volk houdt van een pronkje en vooral koperwerk. Zeer veel geld verdiende ik dan ook op dit eilandje.


Na vier dagen vertrok ik naar Ouddorp. Daar kon je tenminste zeer goed zijn. Het was maar een klein, doch zindelijk logementje en goeie mensen. Ik vertrok van Ouddorp naar Oude-Tonge; er was daar een zeer vuil logement. Daar hield men veel bietsers, doch er werd nooit gedronken of ruzie gemaakt





H. van Aalst. Onder Martieners en bietsers, dertig jaar uit mijn leven in volkslogementen en in de woonwagen. Rotterdam , ca. 1942. P. 110


Martieners zijn zwervende logementklanten
Bietsers zijn bedelaars

woensdag 7 maart 2012

Leentje Vis (1901-1986)

Ouders, broers en zussen
Leentje is geboren op 26 november 1901 als tweede dochter van Cornelis Vis en Adriana van der Meide. Cornelis was knecht. Adriana van der Meide was een dochter van Leendert van der Meide en Leentje Essenbagger. Essenbagger was een uit Duitsland afkomstige beurtschipper (1). Leentje Vis is naar deze oma genoemd.
De oudste zus van Leentje, geboren in 1900, heet Arendje en is in Sommelsdijk geboren. Het gezin verhuist daarna van Sommelsdijk naar de Nieuwstraat in Middelharnis.
Zus Adriaantje is in 1902, geboren, Leendert in 1905, Johanna in 1907, Benjamin (Baai) in 1910, Suzanna in 1911, Nicolaas in 1913 en Jan in 1916.

Het gezin verhuisde van de Nieuwstraat naar de Eendrachtstraat waar tussen 1909 en 1912   nieuwe arbeiderswoningen werden gebouwd voor 37 gezinnen.
Vader Cornelis is op 25 februari 1949 overleden, de moeder van Leentje heeft nog veel langer geleefd.


Leentje Vis (1901-1985) rechts op de foto
Links een van haar zussen en op de achtergrond een tante

Dienstbode
Leentje Vis heeft een groot deel van haar leven als dienstbode voor de familie Dijkers gewerkt. Tot 17 augustus 1932 was ze inwonend bij de aannemer Arij Jeroen Dijkers en zijn vrouw Maria Boers. Het gezin bestond uit 5 kinderen.
In de crisistijd werd de inwonende dienstbode te duur. Leentje moest vertrekken en de dochters en een werkster namen de huishoudelijke taken over .
Leentje vertrok in de zomer van 1932 naar 's- Gravenhage om daar in betrekking te gaan. In de stad was er een grote vraag naar "buitenmeisjes" want die stonden goed bekend. Uit Middelharnis vertrokken tussen 1930 en 1940 wel 42 vrouwen naar Den Haag, maar velen keerden ook weer terug naar het dorp. "Gedesillusioneerd" is de term die Verseput hiervoor gebruikt (2).


Huishoudster bij Oom Jeroen
Op 20 juni 1933 kwam Leentje weer terug naar Middelharnis. Ze kwam in dienst bij de broer van Arij Jeroen die Jeroen Arij heette. Misschien was het leven in de stad inderdaad tegenvallen.  Of had Jeroen haar een riant aanbod gedaan ?
Jeroen had een betonfabriek aan de Waterweg waar hij ook woonde in het huis op nr. 103.
Leentje was een hartelijke vrouw die erg gesteld was op kinderen. We waren altijd welkom bij Tante Leentje, ze nam de tijd voor een spelletje en er was snoep (polkabrokken of ander snoepgoed uit het winkeltje van haar zus Suze in de Eendrachtstraat) en rojo. Ze hoorde bij de familie, kwam op verjaardagen en bracht de oudejaarsavonden bij ons door.
Leentje was dienstbaar aan "den baes", ze stond altijd voor hem klaar. Jeroen is in 1972 overleden. Leentje heeft nog een tijd in de Goede Ree gewoond en is in 1986 overleden.


1. Hoogzand, D. De blijde aankomst; over schepen en schippers van Goeree-Overflakkee. p. 410. Hoogzand noemt de naam Leentje niet in zijn beschrijving van deze familie.
2.Verseput, J., Middelharnis, een eilandgemeente, p.56.

maandag 5 maart 2012

Maria Kruidenier (1866-1955) en Wijnand Boers (1865-1955)

Huwelijk en kinderen
De ouders van Oma Dijkers heten Maria Kruidenier en Wijnand Boers. Hij is in Katendrecht geboren, zij in Charlois. Ze trouwden op 16 juni 1887 en hadden een tuindersbedrijf aan de Dordtse straatweg in Rotterdam.
De volgende kinderen zijn in Charlois geboren:
- Francina, tante Sien, geboren op 17 oktober 1887, woonde in Klaaswaal en was gehuwd met Aart Maaskant, groenteboer
- Maria, geboren in 1889, mijn oma
- Elizabeth, , geboren in 1891, had in melkwinkel in Rotterdam en was met Wout Groeneweg getrouwd
-- Jan, geboren in 1896

Er waren nog twee zussen:
- Nel, (Neeltje 1898 ?) woonde in Rotterdam, gehuwd met George Onderdelinden (aannemer)
- Lena, woonde in Rotterdam, gehuwd met Ad Franzen (Frantzen ?) die bij de Holland-Amerika lijn werkte.Toen Lena overleden was trouwde hij met tante Jannie
- en nog een zoon Wijnand ?
- en tante Bé, was dit Elizabeth ?

Herinneringen
Over deze overgrootouders hoorde ik dat hij op de tuinderij werkte en dat zij de groenten op de markt verkocht. Ze moest vroeg op om naar de markt te gaan en stond daar haar "mannetje" temidden van de andere kooplui; ze dronk ook graag een borreltje met hen. Maria Kruidenier was een zelfstandige vrouw want toen ze een keer een prijs in de loterij won investeerde ze zelf in huisjes die ze verhuurde. Wijnand was in godsdienstig opzicht strenger in de leer dan zij. Als hij naar bed was kwamen de kaarten en de fles vaak nog op tafel.

Oude dag
In de tweede wereldoorlog, ze waren toen al op hoge leeftijd, hebben ze korte tijd in Middelharnis aan het Marietjespad gewoond waar hij ook een tuin onderhield en ze zijn vandaar naar een bejaardenhuis in Vlaardingen verhuisd. Daar overleden ze, hoogbejaard, in 1955. Maria eerst en Wijnand vier uur later.

Maria Kruidenier (1866-1955) en Wijnand Boers (1865-1955)

zondag 4 maart 2012

Abraham Dijkers (1854-1928) en Hendrika Martina Elizabeth van Trierum (1857-1921)

Ouders broers en zussen
Overgrootmoeder Hendrika Martina Elizabeth van Trierum is een dochter van Pieternella Cornelia Moll en Arij van Trierum. Haar ouders hadden een logement aan het Zandpad in Middelharnis. Haar enige broer is kort na de geboorte overleden.
Abraham Dijkers is een zoon van Jeroen Vlasbloem Dijkers en Teuntje van der Velde.Hij had twee zussen, Leentje en Sijtje, die in Middelharnis bleven wonen. Zijn broer Maarten is in Oud-Beijerland getrouwd. Zijn vader was meester-metselaar.



Huwelijk en kinderen
Het paar trouwde op 30 mei 1879 in Middelharnis. Op 14 maart 1880 werd hun eerste kind doodgeboren. In 1881 werd Jeroen Arij geboren. Het volgende kind, Pieternella Cornelia uit 1883 werd maar 3 jaar oud (1886 overleden). Arij Jeroen, mijn Opa, is in 1886 geboren. Daarna volgt weer een doodgeboren kind in 1888. Dochter Pieternella Cornelia is  van 1889, dan volgt weer een doogeboren kind in 1892. Teuntje is van 1893 en Maarten die maar 4 jaar oud is geworden is van 1895 (overleden 1899). Als laatste wordt Sijtje geboren in 1897.
Van de tien kinderen zijn er drie doodgeboren en twee als kleuter overleden.
Vijf kinderen, drie meisjes en twee jongens, zijn volwassen geworden.
Het gezin heeft aan de Spuistraat D83 gewoond en op de Oostdijk D124.


Hendrika Martina Elizabeth van Trierum
(1857-1921)




De kinderen
Jeroen Arij Dijkers bleef ongehuwd. Ik kom op zijn levensloop nog een keer terug. Hij was tot de 2e wereldoorlog handelaar in bouwmaterialen. In 1972 is hij in Middelharnis overleden.





Arij Jeroen trouwde in 1910 met Maria Boers uit Rotterdam. Hij  was aannemer en heeft altijd in Middelharnis gewoond.






Pieternella Cornelia trouwde in 1911 met Bastiaan Zoeteman uit Zuidland. Zij hadden een bakkerij in Zwijndrecht; zij is jong, al in 1922, overleden.






Teuntje (Tante To) bleef ongehuwd, zij was onderwijzeres aan de lagere school. In 1911 haalde ze in Dordrecht haar akte nuttige handwerken. Na een tijdelijke benoeming in Oude-Tonge in 1912 werd ze onderwijzeres aan de meisjesschool in Middelharnis. In 1919 haalde ze haar akte L.O. Frans. Vanaf 1920 was ze onderwijzeres in Vlaardingen. Ze haalde in 1928 haar akte Duits. Ze is nog korte tijd terug geweest in de jaren '30 (op 10 februari 1934 uit Vlaardingen gekomen en op 26 september 1935 naar Den Haag vertrokken) en woonde toen bij haar broer Jeroen in huis. Deze oudtante was erg leergierig, ze had een brede interesse en las altijd romans in het Frans. Een broer van mij heeft twee weken bij haar gelogeerd voor bijles toen hij in de vierde klas van de HBS herexamen frans moest doen. Mijn oudste zus is ook bij haar geweest voor haar ULO-examen. Als ze bij Oom Jeroen logeerde was ze vooral geïnteresseerd in onze rapportcijfers. Ze is in 1973 in Vlaardingen overleden.




Sijtje trouwde in 1919 met Aren Born, een commissionair dacht ik. Ze woonden in Sommelsdijk en hadden geen kinderen. Ook Sijtje is jong gestorven, in 1935. Op de foto is zij degene die op de stoel zit.








Overlijden
In 1921 overleed H.M.E. van Trierum; Abraham Dijkers overleed in 1928.





zaterdag 3 maart 2012

Petronella Cornelia Moll (1832-1911) en Arij van Trierum (1826-1901)

Arij van Trierum en Petronelle Cornelia Moll zijn betovergrootouders van mijn moederskant. Petronella of Pieternella Cornelia Moll is in Dirksland geboren in 1832, ze was een dochter van Hendrika van Aalst en Willem Johannis Moll.
Arij van Trierum is in 1826 in Nieuwenhoorn geboren, zoon van Johannes van Trierum en Hugorina Kome.


Arij van Trierum diende in 1849-1850 in Nederlands-Indië, waar hij deelnam aan de expeditie tegen Bali, Lombok en Sambas. In 1869 ontving hij hiervoor een onderscheiding.


Zierikzeesche Nieuwsbode, 23 september 1869

Na zijn terugkeer manifesteerde Arij zich als aanvoerder van de erewacht die de nieuw benoemde burgemeester Kolff van Oosterwijk welkom heette met de onderstaande toespraak:


Zierikzeesche Nieuwsbode,  22 maart 1852

Arij van Trierum hield zich bezig met weerkundige waarnemingen die hij opstuurde naar de Zierikzeesche Nieuwsbode (zie bericht op dit weblog van 22 augustus 2013)

Huwelijk en kinderen
Op 28 november 1854 trouwen Arij en Petronella in Middelharnis, zij is 22 en hij 28 jaar oud. Arij was van beroep logementhouder.
Hun eerste kind, een zoon, is op 31 mei 1856 geboren en op 6 september 1856 overleden; hij heette Johannis Willem. Het tweede kind was dochter Hendrika Martina Elizabeth, geboren op 19 december 1857.  Zij trouwde in 1879 met overgrootvader Abraham Dijkers. 

Hotel Bellevue
Het echtpaar exploiteerde een herberg op het Zandpad B 225. 
Hotel Bellevue heette het logement en koffiehuis. 


Zierikzeesche Nieuwsbode, 5 maart 1856


Arij van Trierum overleed in augustus 1901, 75 jaar oud.
Pieternella zette het logement voort, daarbij geholpen door haar oudste kleinzoon Jeroen Arij Dijkers, geb. 1881. Hij woonde volgens het bevolkingsregister bij haar in en op 14 maart 1902 is de vergunning op hem overgegaan. Toch is hij geen herbergier geworden.

Op 5 februari 1904 verscheen een bericht in de Maas- en Scheldebode met de aankondiging van de openbare verkoping van de herberg op 9 maart 1904.
In mei 1904 heeft de weduwe Van Trierum het hotel overgedaan aan J.A. Schipper en Co.


Advertentie in de Maas- en Scheldebode

Pieternella Moll overleed op 31 mei 1911, 78 jaar oud.

Zandpad Middelharnis
collectie streekarchief Goeree-Overflakkee

Jeroen Vlasbloem Dijkers (1824-1879) en Teuntje van der Velde (1821-1863)

Ouders broers en zussen
Jeroen Vlasbloem Dijkers was de tweede zoon van Maarten Dijkers en Sijtje van de Rovaart.
Teuntje van der Velde is afkomstig uit Dirksland, dochter van Abraham van der Velde en Willemtje van den Tol.

Huwelijk en kinderen, 2e huwelijk
Jeroen Vlasbloem en Teuntje trouwen op 3 mei 1851 in Middelharnis. Hij is 27, zij 30 jaar oud. Jeroen was meester-metselaar in Middelharnis.
Op 15 febr 1852  is Sijtje geboren (staat als Sijtje Vlasbloem in de akte) ; in 1854 is Abraham geboren; in 1857 Leentje, in 1859 Maarten, in 1861 Maatje (zij overleed enkele maanden na de geboorte).
Teuntje van der Velde is in 1863 overleden, 42 jaar oud. Jeroen Vlasbloem Dijkers is hertrouwd met Grieta de Rujiter in 1867 (huwelijk in Sommelsdijk). Grietje was afkomstig uit Ouddorp, eerder weduwe van Herman Nicolaas van Treuren en daarna gescheiden echtgenote van Pleun Breedvelt. Zij overleed in 1885.

De kinderen
Sijtje trouwde in 1876 met Hendrik Langbroek afkomstig uit Middelharnis en als timmerman werkzaam in Charlois. Langbroek is een vissersfamilie. Zijn vader Jeroen was vissers-stuurman en zijn broers Cornelis en Simon waren ook visser.
Abraham is op 30 mei 1879 getrouwd met Hendrika Martina Elizabeth van Trierum (zie apart bericht hierna). Jeroen Vlasbloem overleed vrij snel daarna, in augustus 1879.
Leentje trouwde in 1880 met Leendert Gouswaart. De grafsteen van Leentje Dijkers (overleden augustus 1917) is nog aanwezig op het oude kerkhof aan de Hoflaan. Leen Gouswaart (geboren 1855 Sommelsdijk) was commissionair en een oudoom van mijn moeder. Hij woonde in het huis aan de Spuistraat 6 waar mijn ouders vanaf ca. 1974 gewoond hebben. Oom Leen is erg oud geworden (overlijdensdatum ?). Hij was hardhorend, om geluid op te vangen hield hij een koperen hoorn aan zijn oor, vertelde een verre achterneef die Oom Leen nog rond 1950 gekend heeft.
Maarten is in 1881 in Oud-Beijerland getrouwd met Annetje Groeneveld.


Adriana Henderina Gouswaart geb.1886
dochter van Leentje Dijkers

Jeroen Gouswaart geb. 1894
 zoon van Leentje Dijkers



vrijdag 2 maart 2012

De Afscheiding en de zondagsschool van Herbert Dijkers (1822-1876)

De afscheiding
De oudste zoon van Maarten Dijkers, Herbert, behoorde tot de mensen die zich afgescheiden hebben van de Nederlands Hervormde Kerk. Hij was schoenmaker in Sommelsdijk.
In het boek van Braber over de NH Kerk lezen we dat er vanaf 1842 kerkleden waren die bedankten voor hun lidmaatschap. De mensen die bedankten kwamen niet uit vissersfamilies aan de namen te zien. De NH Kerk was voor velen te rekkelijk geworden, er was behoefte aan de strenge leerregels van de Dordtse Synode van 1618-1619.
 In 1863 opende de afgescheiden christelijk gereformeerde gemeente een eigen kerkgebouw in een boomgaard achter de Nieuwstraat. De vergunning werd aangevraagd door Jeroen van de Roovaart Peman.
Dirk Bos was de bekendste figuur uit deze afscheidingsbeweging. Door zijn legaat werd het christelijk gereformeerde weeshuis gesticht op de hoek Langeweg-Zandpad dat in 1879 geopend werd. Hier werd ook de eerste christelijke lagere school gesticht.
In 1916 sloot de NH-gemeente van Middelharnis zich aan bij de gereformeerde bond, de orthodoxe richting binnen de hervormde kerk. Ds. Pop was de eerste gereformeerde bondspredikant. Hij was zo ijverig dat hij zich een keer op zaterdagavond op de Westdijk begaf om de jeugd tijdig naar huis te krijgen voor de zondag begon. Hij keerde onder gejoel huiswaarts.


De prediking van Herbert Dijkers
In het boek van Braber staat dat schoenmaker Herbert Dijkers zondagsschool hield voor ongeveer 200 kinderen in het huis van Dirk Bos. Hij was onbevoegd en gaf godsdienstles tijdens de middagkerkdienst in de NH Kerk. Ook volwassenen die anders naar de grote kerk gingen bezochten zijn zondagsschool. In 1873 schreven enige trouwe kerkleden waaronder J.Slis in een brief aan het Provinciaal kerkbestuur dat deze diensten ongeoorloofd waren en voor verwarring en stoornis zorgden in de gemeente. De classis delegeerde de kwestie aan de kerkeraad die er blijkbaar geen oplossing voor wist.

Bron: J.L. Braber. Historie Nederlands Hervormde Kerk Middelharnis, p. 86-94.
Zie ook de website van het streekarchief, canon van Goeree-Overflakkee. Afscheiding en landverhuizers; geloven in de 19e eeuw.
Een zoon van Herbert Dijkers, Pieter Dijkers, geboren in 1866 in Sommelsdijk, heeft zich in 1892 in Vlaardingen gevestigd. Hij was timmerman en werd later fotograaf. In Vlaardingen zijn veel foto's bewaard gebleven die door Pieter Dijkers zijn vervaardigd.