dinsdag 31 januari 2012

Een mennoniet en zijn nazaten

Leraar Menno's gezindte
De geschiedenis van de familie Jongejan in Middelharnis begint in 1714 als Arij Cornelisz Jongejan aangesteld wordt als leraar bij de Mennonieten, de latere Doopsgezinde gemeente. Zijn broer Claes Cornelisz Jongejan was leraar bij de Mennonieten in Ouddorp. De beide broers zijn waarschijnlijk uit Alkmaar afkomstig.
Arij Cornelisz. Jongejan was van 1714-1733 de voorman  van de doopsgezinden in Middelharnis. Er waren ongeveer 25 leden (1). Hun kerkgebouw stond aan het begin van de Steeneweg. De leraar en zijn gezin woonden in de kerk. In 1798 waren er nog maar 6 leden; in 1805 werd het gebouw verkocht (2).


De Mennistenkerk aan de Steeneweg
foto Archief Goeree-Overflakkee, met dank aan Jan Both.

Dochter Lijsbeth Ariens gaat in juni 1721 in Goedereede in ondertrouw met Pieter Jansz. van den Bliek geboren in Goedereede. Het echtpaar trouwt in Middelharnis en gaat daar wonen. Ze krijgen in ca. 1724 een dochter Rijntje. Lijsbeth Ariens Jongejan overlijdt vrij snel daarna, in 1726.

Korenmolenaar
De zoon van Arij Cornelisz heet Cornelis Ariens Jongejan, is geboren in Alkmaar ca. 1697 en was in de periode tussen 1725 en 1739 molenaar van de korenmolen in Piershil. De "wind-coornmole" was eigendom van de weduwe Hendrik Pelt, heer van Piershil. Zoon Cornelis Ariens gaat het bepaald niet voor de wind; zijn vader moet een aantal keren borg staan voor de huur van de molen. Bij  zijn dood in 1739 (42 jaar) laat Cornelis Ariens Jongejan een huurschuld achter, die zijn weduwe Maria Pieters van der Velde maar ten dele kan voldoen. "Verdere huur wegens armoede niet ge├»nd".

de molen van Piershil

Cornelis Ariens Jongejan en Maria Pieters van der Velde kregen vier kinderen:
Rijntje, Pieter Cornelisz, Arie en Cornelis.

Pieter Cornelisz., ongeveer in 1730 geboren en in 1734 in Piershil gedoopt, trouwt in 1753 in Middelharnis met Cornelia Jillis Kolff.
Ze kregen vier kinderen: Cornelis, Jannetje, Jillis en Marinus. Enkele weken na de geboorte van Marinus (gedoopt op 12 juli 1761) overlijdt Cornelia Jillis Kolff (31 augustus 1761).

De weduwnaar Pieter Cornelisz, die met vier kleine kinderen tussen 0 en 7 jaar overblijft, trouwt in het voorjaar van 1763 een weduwe, de 22-jarige Lijntje Gijsberts Tieleman.
Het echtpaar krijgt tussen 1764 en 1779 zes kinderen van wie een aantal op jonge leeftijd overlijdt.
De kinderen heetten: Gijsbert Pietersz, Arie Pietersz., Hendrik, Hendrik, Maria en Gijsbert.


Pieter Cornelisz. Jongejan (1730-1802) en zijn zonen Cornelis, Arie Pietersz en Gijsbert zijn de voorvaderen van talloze Menheersenaars die de naam Jongejan dragen.

Vissers

Wat het beroep van Pieter Cornelisz was is (nog) niet bekend.  Arie Pietersz.(1767-1835) en Gijsbert (1779-1819) waren visser van beroep.

Ook de volgende drie generaties vinden hun bestaan in de visserij:
- Jakob Jongejan, mijn  betovergrootvader (1799-1868) was visser, zoon van Arie Pietersz..
- Gerrit  Jongejan, mijn overgrootvader(1832-1895) was visser, zoon van Jakob.

- Cornelis Jongejan, mijn grootvader (1866-1944) was visser (vermeld als "diepzeevisser")

Ambachtslieden
In 1923 vertrok de laatste sloep uit Middelharnis, er was geen brood meer te verdienen in de visserij. Tussen 1890 en 1920 trokken 162 vissers weg naar Rotterdam, Velsen, Vlaardingen en Maassluis (3). Zonen van vissers konden dit beroep dus niet meer uitoefenen in Middelharnis.
Het alternatief was een bestaan als landarbeider of als ambachtsman. Mijn vader, zoon van Cornelis Jongejan Gzn., werd schilder, zijn broer Simon timmerman. De oudste uit dit gezin Gerrit, kwam na een tijd als landarbeider te hebben gewerkt, wel in een maritiem beroep terecht. Hij werkte op de Menheerse boot en was later kapitein op de veerboot van de RTM de "Haringvliet".

ambachtsschool Middelharnis
de klas van de schilders ca. 1924
rechtsonder Cornelis (Kees) Jongejan (1911-1995)


Onze Eilanden, 7 mei 1927


noten:
1. Vos, K. , De doopsgezinden te Middelharnis- Sommelsdijk. In:Doopsgezinde bijdragen 48( 1908). p.106-116
2. Braber, J.L. Historie der Ned. Herv. ker te Middelharnis, p.37. Hier ook een foto van de kerkschuur.
Verkoop in Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 53. 20 september 1805.
3. Verseput, J., Van visschershaven naar jachthaven. Middelharnis,1982.

3 opmerkingen:

  1. Mooie zoektocht naar levens van mensen. Ik ga er de komende tijd eens rustig doorheen bladeren en er in lezen.

    Een vriendelijke groet uit Kampen,

    Jaco Faasse

    BeantwoordenVerwijderen
  2. waarschijnlijk is een van mijn voorouders, Alida Cornelis Jongejan, een zuster van Ary en Cornelis. Zij trouwde in 1753 in Alkmaar met Cornelis Stoel, in de Doopsgezinde gemeente in Alkmaar. Vermoedelijk woonde zij daarvoor in (Broek op) Langendijk. Met vr. groet. Th. Roos

    BeantwoordenVerwijderen
  3. BEste Thea
    Dat is een interessant gegeven en weer een bevestiging dat de wortels van de familie Jongejan in Alkmaar liggen.
    Zou je me even willen mailen op marliesjongejan@gmail.com ?
    Dan kan ik je in contact brengen met degene die met de stamboom Jongejan bezig is.

    groet,
    Marlies Jongejan

    BeantwoordenVerwijderen