Posts tonen met het label pachter visafslag. Alle posts tonen
Posts tonen met het label pachter visafslag. Alle posts tonen

maandag 23 februari 2015

Jeroen van den Tol (1714-1781) en Huibertje Visser (1713- )

Ouders
Jeroen van den Tol is een zoon van Leendert Ariens Tol en Maatje Ariens Sturm (Pas). Hij is op 30 december 1714 in Middelharnis gedoopt.
Huibertje Visser is een dochter van Dirk Stoffels Visscher en Magteld Huberts Koningh. Ze is op 7 mei 1713 in Middelharnis gedoopt.

Huwelijk en kinderen
Het huwelijk vond plaats op 11 april 1735 in Middelharnis, Jeroen was 20 en Huibertje 21 jaar. Maatje is op 8 juli 1736 gedoopt. Van Alida is doopdatum niet bekend. De kinderen die daarna geboren werden (Leendert, Magtelina, Leendert, Magteld) zijn jong overleden. Op 19 september 1745 is Magtelina gedoopt, op 23 januari 1752 Leendert. Daarna is nog twee keer een dochtertje met de naam Dirkje gedoopt.

Huwelijken van de kinderen
Alida van den Tol (overleden in 1811), trouwde op 1 januari 1776 met David van der Vlugt (1747- 1835), touwslager, reder en boekhouder van visschuiten in Middelharnis. De vader van David was Cornelis van der Vlugt, exploitant van het Prikgat en enige tijd pachter van de visafslag.
Magtelina is op 7 oktober 1773 met Pieter Meijer getrouwd. Pieter was belastinggaarder, een ambt namens het dorpsbestuur. Hij is op 30 december 1780 overleden waarna Magtelina met twee jonge kinderen achterbleef : Johannes gedoopt in 1776 en Huijbertje (1780-1849), gedoopt op 5 maart 1780. Magtelina is op 29 december 1787 met schepen Jacob Vermeer getrouwd.

Huijbertje Meijer trouwde met Willem Leonard Veerman, zij is de moeder van de latere reder Johannis Meijer Veerman (zie bericht van 19 december 2012).

Leendert is op 8 december 1779 getrouwd met Elizabeth Oosterling (1759-1815), dochter van Marinus Oosterling en Jannetje Cijsje.

Grossier, pachter visafslag, reder
Jeroen van den Tol was 'gebeneficeerd' als grossier van het ruwe zout, grossier van zeep en als biersteker (groothandelaar in bier). Ook Marinus Oosterling, de schoonvader van Leendert, had deze drie functies. Jeroen van den Tol is een aantal jaren pachter van de visafslag geweest , hij was schepen en een van de grotere reders van visschuiten.(1)

De opvolging van Jeroen van den Tol
Jeroen is op 4 augustus 1781 overleden. De Staten van Holland moesten beslissen wie de grossierderij in ongeraffineerd zout en zeep voort mocht zetten. Er waren twee gegadigden: schoonzoon David van der Vlugt en dochter Magteld van den Tol. Schout en schepenen van Middelharnis hebben een aanbevelingsbrief voor Magteld geschreven. De ongelukkige weduwe met twee nog zeer jonge kinderen heeft de inkomsten harder nodig dan David van der Vlugt, aldus het dorpsbestuur. David heeft weliswaar vier kinderen maar is 'van een van de beste kostwinningen voorzien'. Bovendien heeft hij nog een kapitaal van zijn oude moeder in het vooruitzicht. Het werd David kwalijk genomen dat hij op clandestiene wijze de aanstelling van zijn ongelukkige zuster probeerde te voorkomen. En Magtelina werd 'overvloedig bekwaem en in staet' geacht voor deze functie (2).

Leendert van den Tol (1752-1808)

Leendert trad in de voetsporen van zijn vader als reder van visschuiten en als dorpsbestuurder. Hij was in 1783 de grootste reder van het dorp en boekhouder van een aantal schepen (1). In de Bataafs Franse tijd was Leendert boekhouder van de palingrederij. van Middelharnis. Op 19 december 1807 heeft hij zijn aandeel in een bezaanpalingschuit verkocht (3).
De opvolger van Leendert was de oudste zoon Jeroen van den Tol (1791-1827). Hij was in 1813 boekhouder van gaffelschuiten.

Een aantal visschuiten is genoemd naar leden van de familie Van den Tol, zoals de Alida en Lydia en de Jonge Huijbertje.



Genealogische gegevens afkomstig van Joke van Rumpt, bewerkt voor Arjaentje



1. Zie o.a. Rechterlijk archief, inv. nr 17. voor de scheepsparten van de erven Jeroen van den Tol in 1783.
2. Gemeentearchief Middelharnis, inv. nr.7. Resolutieboek,18 augustus 1781. Missive ondertekend door Lambertus Kolff, Andries Vink, Marinus Oosterling, M. Koomen en Dirk van der Slik.

3. RAM 18, via klapper. 19 december 1807.

woensdag 19 februari 2014

Pieter Leendert Slis (1816-1904) en Tijsje Overwater (1823-1879)

Ouders
Pieter Leendert Slis is een zoon van Jacob Slis (1787-1861) en Leentje van der Slik (1789-1871). Hij is geboren op 22 oktober 1816 in Middelharnis. Jacob Slis was in 1811 veerman en binnenschipper, evenals zijn vader Johannis Slis (1746-1826). De vader en grootvader van Johannis waren landhouwers.
Pieter Leendert was de oudste zoon van Jacob en Leentje. Hij is genoemd naar zijn grootvader Pieter Leendertsz van der Slik, die boekhouder (reder) was en lid van het dorpsbestuur. Leentje had een zus die Maatje heette, gehuwd met Cornelis Koomen,verder waren er geen erfgenamen.
Twee broers van Pieter Leendert Slis zijn jong overleden. Zijn broer Johannes Aren (1821-1889) is in 1845 en 1846 actief geweest als reder. Ten tijde van zijn huwelijk in 1849 met Leentje van Es was hij bouwman, evenals zijn schoonvader. Zie ook bericht van 1 februari 2014 over de nazaten van Johannes Aren.
Tijsje Overwater is op 1 april 1823 in Middelharnis geboren, dochter van Jacob Overwater (ca.1794-1862) en Dirkje van Rossum. Jacob Overwater was korenmolenaar.

Huwelijk en kinderen
Pieter Leendert en Tijsje trouwden op 6 december 1843. Ze waren 27 en 20 jaar oud. Het beroep van Pieter Leendert was ten tijde van het huwelijk "pachter van het afslagrecht", hij pachtte het recht op de visafafslag al vanaf 1834 en bleef in functie tot de afslag in 1857 werd opgeheven.
Zoon Jacob Johannes werd op 14 november 1846 geboren. In 1849 werd Adriaantje geboren, in 1852 Leentje, in 1854 Pieter Leendert, in 1857 Dirk, in 1860 Johannes Cornelis, in 1863 Titia Jacoba en in 1866 Maria Cornelia.
Jacob Johannes (overleden 1940) werd reder en trouwde in 1873 in Sommelsdijk met Maria Lena de Graaff, dochter van een landbouwer. Ze woonden eerst aan het Vingerling en later in de Voorstraat. 
Leentje trouwde in 1875 met Klaas van Schouwen, landbouwer.
Adriaantje was 42 toen ze in 1891 met de 28-jarige schipper Cornelis Nuije trouwde. 
Johannes Cornelis werd koopman en eigenaar van een zeevishandel in Nieuwediep (1880 toen hij twintig was naar Helder verhuisd) ; hij is in 1902 toen hij 41 jaar was in Amsterdam gehuwd met Maria Magdalena Jeannetta Moll uit Den Helder, dochter van een kleermaker. Johannes Cornelis is in 1940 overleden
Dirk Slis was ongehuwd. Hij was reder, wedstrijdzeiler en consul voor de ANWB voor het eiland (hij wordt in De Kampioen rond 1904 genoemd i.v.m. de eerste wegwijzers). Dirk is in 1914 naar Zwitserland vertrokken en woonde later in een villa in Scheveningen. In 1942 is hij in Den Haag overleden. Hij was nog wel betrokken bij de mensen in zijn geboortedorp:


Vooruit, 18 augustus 1917

Zoon Pieter Leendert was ongehuwd, hij woonde bij zijn broer Jacob Johannes in. Hij is in 1911 op 57-jarige leeftijd in Den Haag overleden. 
Ook Titia Jacoba (overleden 1963,100 jaar oud) en Maria Cornelia (overleden 1954) zijn nooit getrouwd. De dames Slis zijn altijd in het ouderlijk huis aan de Kaai blijven wonen.
Tijsje Overwater overleed op 10 mei 1879, 56 jaar oud, Pieter Leendert overleed 9 juli 1904, 87 jaar.

De acht kinderen van Pieter Leendert en Tijsje hebben allemaal de kindertijd overleefd. Adriaantje was 42 jaar toen ze overleed en Pieter Leendert 57 jaar. De anderen hebben, evenals hun vader, een hoge leeftijd bereikt.

De rederij
De eerste vermelding van Jacob Slis als reder is in 1828. Hij liet toen de sloep Pieter en Johannes bouwen. De MH1 Waakzaamheid met schipper Arij van der Struijs 
was in 1834 de eerste sloep die voor de haringvangst werd uitgerust, gevolgd door de MH2 Zeeland in 1838. Het was een onderneming waarvoor Jacob Slis stuurlieden van buiten het dorp aantrok (zie tekst van 5 december 2013). 
In 1844 wordt Pieter Leendert Slis voor het eerst genoemd als reder en in 1845 en 1846 treden Pieter Leendert en Johannes Aren samen op als reder. Beide zoons worden vervolgens niet meer genoemd: van 1847 tot en met 1860 is Jacob als reder vermeld (1). 

De reders Slis uit Middelharnis genoten aanzien in de Nederlandse visserijsector. Ze hadden door de jaren heen diverse adviserende functies. In 1842 was Jacob lid van het "Collegie der kleine of kustvisscherij voor de provinciën Noord- en Zuid-Holland" ; in 1849 was Jacob nog steeds lid van het college van de kleine visserij en was Pieter Leendert lid van het "Collegie der IJslandsche en Kabeljauw-visscherijen voor de provincie Zuid-Holland". Een door de regering  ingestelde commissie die moest onderzoeken of de bestaande wetten inzake de visserij konden worden ingetrokken (of moesten worden aangepast) vroeg Pieter Leendert Slis, reder en viskoper, uit Middelharnis naar zijn mening (2). 
P.L. Slis was jurylid bij het beoordelen van de inzendingen van de eerste internationale visserijtentoonstelling die in 1861 in Amsterdam werd gehouden.
Na de dood van zijn vader in 1861 staat Pieter Leendert lange tijd alleen aan het hoofd van de rederij. De firma wordt uitgebreid met een zeilmakerij, een mandenmakerij en een kolenhandel.
Pieter Leendert krijgt direct met veel tegenslag te maken: de Eben Haëzer en de Vrouwe Aplonia zijn in december 1863 met volledige bemanning vergaan, gevolgd door de Wisselvalligheid in 1867. 
Bij het huwelijk van visser Simon Vogelaar en Elizabeth Born (Sommelsdijk, 1871 akte 10) was P.L. Slis getuige, een teken dat hij zich betrokken voelde bij de gewone visser. Rond 1875 heeft de rederij -in navolging van Kolff- visserswoningen laten bouwen: de tien huusjes van Slis in de Verlengde Vissersstraat (bericht van 21 maart 2012).

In 1880 begon  zoon Johannes Cornelis Slis een zeevishandel in Nieuwediep. Het gerucht ging dat de hele rederij met vissers en al naar Nieuwediep zou gaan.

Vlaardingsche Courant,16 juni 1880
Nieuwsblad , gewijd aan de belangen van de Hoeksche Waard,
Kralingen, IJsselmonde en Vlaardingen 19 juni 1880



In 1887 wordt de naam van de firma P.L. Slis en Zoon. Jacob Johannis zat al sinds 1870 in de zaak.  In 1890 trad ook Dirk toe tot de firma. Op het hoogtepunt van de rederij 1894-1896 waren tien sloepen in bedrijf (Kolff had er elf). Jacob Johannes was evenals zijn grootvader en vader landelijk actief in de visserijbranche. In 1906 was hij al 25 jaar lid van het College voor de Zeevisscherijen. In zijn tijd vond de bekende ramp met Luctor et Emergo 1910 plaats.
Johannes Cornelis Slis die in Nieuwediep een zeevishandel had samen met een compagnon G.F. van Oterendorp, verplaatste zijn activiteiten in 1898 naar IJmuiden.  In 1911 nam hij, samen met zijn broer Jacob deel, in de oprichting van de 'IJsfabriek voor de Vischhandelvereeniging' te IJmuiden (4). De firma P.L. Slis & Zoon werd in 1917 ontbonden. De laatste sloep, MD 8 Albatros met kleinzoon P.L Slis uit Rotterdam als reder, is in 1919 voor het laatst uitgevaren.



Maas- en Scheldebode, 25 april 1917


Onze Eilanden, 5 juli 1919



Naamgeving van sloepen
Een aantal sloepen is naar familieleden genoemd:

1829 Pieter enJohannes
MD 2 1867 Maria Cornelia, dochter van P.L.Slis Jz.
MD 6 1879 Titia Jacoba, dochter van P.L. Slis Jz.
MD 4 1904 Theodora Emmerentia, kleindochter van Jakob Johannes (3)


Bronvermelding:
 1. Haringboekjes
2. Bron: Nederlandsche residentie- en 's Gravenhaagsche stadsalmanak voor 1849. Den Haag, Belinfante, 1849. 24e jrg. p.376. Idem vol. 15, 1842, p.246

Verslag over de zeevisscherijen, uitgebragt door de commissie benoemd bij Koninklijk Besluit van den 9den februarij 1854, no.7. p.84-89 van bijlage 1 (scan  327) het vraaggesprek met P.L. Slis.Bijlage xxix en xxx bevatten cijfers over de export van vis naar België. Bronnen zijn via Google books te raadplegen (zoekactie Slis Middelharnis)
3. De oudste zoon van Jakob Johannes heette Pieter Leendert Slis (1874-1943). Hij was bankier en trouwde in 1902 in Rotterdam met Anna Jacoba Drost. In 1903 werd hun dochter Theodora Emmerentia (overleden 1983 in Ouddorp) geboren (vernoemd naar de moeder van Anna Jacoba).
4. Het Vaderland, 4 augustus 1911.

Zie ook:
Fons Grasveld. Het lot van de MD3 Anna. Met medewerking van Jan van de Voort.. Hilversum 2014
Hierin op p. 25 een plattegrond met de panden van Slis


Sjoerd de Meer. Beschilderd dundoek uit Middelharnis
Scheepshistorie 17 (2014) 33-47.

En: Cor Koene Genealogie Aren Cornelisz van der Slik