De bemanning van de gaffelschuit de Jonge Laurens, vergaan in 1791

In november 1791 is de gaffelschuit van Jan Muije(n) uit Middelharnis, de Jonge Laurens, op het strand van de Noorderhaaks tussen Texel en Ameland gestrand 'met verlies van de stuurman en verscheijde van zijn metgezellen' (1). Vier personen werden gered.


Maatje Troost wilde in 1815 gaan trouwen. Er was een verklaring nodig omtrent het overlijden van haar vader.

Leendert Sprong (74) winkelier, Cornelis Buurveld (70) zonder beroep, Hendrik Smit (67) zonder beroep, en Hendrik Visser (66) mede winkelier van beroep en allen inwoners van Middelharnis, ten verzoeke van Maatje Troost van beroep Dienstmeid, mede te Middelharnis woonagtig, dat ons ten volle kennelijk is, dat dezelver vader Arend Troost als matroos gevaren hebbende bij de Gaffel Visschuit van deze Gemeente gevoerd geworden door Jan Muije in de maand October des Jaars Zeventien Hondert een en Negentig, met dezelve Schuit voor het Noorder Gat van Texel tegen den Hoorn is verongelukt en verdronken (2)

Toen ze voor de tweede keer trouwde in 1823 werd er opnieuw een verklaring opgesteld.

Pieter van der Zee (78), Marinus Koudijzer (64), Laurens de Groot (52) en Hendrik de Ruiter (50) allen oud visschers wonende te Middelharnis, zeer wel te hebben gekend Aren Jans Zoon Troost, vader van requirante en te weten dezelve te Middelharnis heeft gewoond en dat hij in den Jare Zeventienhondert Een en Negentig met den Gaffelschuit van Jan Meyen als toen varende van Middelharnis op het strand van de Noorderhaaks bij Tessel verongelukt zijnde er slegts vier man van de equipage gered en dat het de requirante onmogelijk (....) gevende de komparanten voor redenen van wetenschap zulks door den thuiskomende geredden en van andere scheepen verschillende malen te hebben horen verhalen. (....) (2).

Vergelijkbare verklaringen werden opgesteld bij het huwelijk van Marinus Breeman, Jobje Breeman en Jan van Duuren (3).

Bij deze scheepsramp is een onbekend aantal vissers omgekomen. De volgende namen zijn bekend.
Via de namen kunt u doorklikken naar historische en genealogische informatie over de vissersfamilies.

Job Breeman (1765-1791)
Frans van Duuren (1764-1791)
Jan Muije (1760-1791)
Arend Troost (1756-1791)

1. Rechterlijk archief Middelharnis inv. nr. 44. Acte van procuratie van 29 december 1791 waarbij boekhouder Leendert van den Tol twee personen uit Den Helder machtigt om de goederen de bergen. Van den Tol noemt de maand november 1791, zonder datum
2. Huwelijksbijlage bij het huwelijk van Maatje Troost en Jan Peekstok, Middelharnis 1815 akte 1. idem bij het huwelijk van Maatje Troost en Johannis Bongers. Stad aan 't Haringvliet 1823 akte 5.
3. Huwelijk van Jan van Duuren en Willemina van der Blom. Middelharnis, 1813 akte 10
Huwelijk van Marinus Breeman en Arentje Luijendijk. Middelharnis 1815 akte 24
Huwelijk van Jobje Breeman en Maarten Langbroek. Middelharnis 1813 akte 14

Jan Muije (1760-1791) en Ariaantje van der Baan (1764-1811)

Ouders

Jan Gijsbertsz Muije is een zoon van Gijsbert Cornelisz Muije en Klaartje Jans Pas. Hij is gedoopt op 25 mei 1760. Ariaantje Gerrits van der Baan is een dochter van Gerrit Leendertsz van der Baan en Klaartje Dirks Tibout. Ze is op 15 juli 1764 gedoopt.

Huwelijk en kinderen

Jan en Adriaantje trouwden op 22 december 1784 in Middelharnis. Ze waren 24 en twintig jaar oud.

De oudste zoon Gijsbert Is op 19 juni 1785 gedoopt, Gerrit op 7 januari 1787,  Klaartje op 16 augustus  1789 en Jan op 5 augustus 1790.

Stuurman Jan Gijsbertsz Muije

In 1791 was er een rechtszaak waar Jan Muije bij betrokken was. 

Ruzie tussen vissers 

In 1791 dienden stuurman Jan Gijsbregtsz Muije en twee matrozen een klacht in tegen Bastiaan Bastiaansz van Eck. Laatstgenoemde zou op 3 juni van dat jaar ten huize van Muije "bij het doen van omleg" ruzie hebben gemaakt met een van de matrozen, Jan Roodsand. Bastiaan trok zijn mes en stak naar Roodsand, maar deze wist de steek te ontwijken, waarna het overig aanwezige vissersvolk hem het mes afhandig maakte. Stuurman Muije kon zulk driftig volk niet gebruiken op zijn schuit en zei dat Bastiaan niet meer mee mocht varen. Bastiaan was woest en uitte "veele en zwaare dreigementen". Of zijn visserscarriére definitief op de klippen was gelopen, vermeldt de historie niet. Wel moest hij op grond van het 87e artikel van de Keur 25 gulden betalen. Het bleek echter, dat hij daar niet toe in staat was. Daarom werd hij voor vier weken op water en brood in de gijzelkamer gezet. Kon hij voor die tijd zijn boete voldoen, dan kwam hij weer op vrije voeten (1).

De ramp met de gaffelschuit van Jan Muije in november 1791

De schuit van Jan Muije leed in november 1791 schipbreuk tussen Texel en Ameland waarbij acht bemanningsleden omkwamen. Drie namen van slachtoffers zijn bekend: Job Breeman, Arend Troost en Frans van Duuren.
De stuurman zelf was ook slachtoffer.

Nabestaanden

Ariaantje bleef met vier jonge kinderen achter.
De oudste zoon Gijsbert is in februari 1793 overleden, zeven jaar oud.  Hij is op 15 februari begraven. 

De beide andere zoons zijn in 1808 omgekomen bij de scheepsramp met de gaffelschuit van Jacob Bree. Gerrit Muije (1787-1808) en Jan Muije (1790-1808) waren eenentwintig en achttien jaar oud. Zie bericht van 20 januari 2014.
Gerrit Muije was tot juni 1807 matroos op de gaffelschuit van Arie Pietersz Jongejan die vanwege de aanhoudende stremming van de visserij niet meer uitvoer.

Ariaantje is in 1797 hertrouwd met Jan van der Maden. Zij was 33 en hij 22 jaar oud. Ariaantje is op 14 maart 1811 overleden.

Klaartje Jans Muije (1789-1843)  is in februari 1811 gehuwd met Leendert de Gast. Zij is de grootmoeder van Leendert de Gast die in 1863 of 1865 bij een scheepsramp is omgekomen (zie bericht van 4 november 2013). Op 26 juni 1843 is Klaartje overleden, 54 jaar oud.

Genealogische gegevens afkomstig van Piet Koster te  Haarlem

1. Citaat uit : Jan Both. Criminaliteit en rechtspraak in de hoge heerlijkheid Middelharnis 1621 - 1811. Middelharnis 2001. (link verwijst naar PDF op de website van de Streekarchief Goeree-Overflakkee).p.75-76.
Omleg of ommeleg is het afrekenen tussen de stuurman en de bemanning.

Zie de bronnen bij bericht van 18 januari 2014.

Arend Troost (1756-1791) en Johanna Duijm (1758-1818)

Ouders

Arend Jansz Troost is op 25 juli 1756 in Middelharnis gedoopt, zoon van Jan Arendsz Troost en Maartje Jacobs de Jonge. 

Johanna Cornelisse Duijm is een dochter van Cornelis Mattheusz Duijm. 

Huwelijk en kinderen
Arend en Johanna zijn op 2 mei 1785 in Middelharnis getrouwd.  Twee maanden eerder, op 6 maart 1785 is zoon Jan Arendz Troost gedoopt. Op 16 september 1787 is Cornelis gedoopt en op 10 juli 1791 Maatje.

De gaffelschuit van Jan Muije lijdt schipbreuk bij Texel in 1791. Arend verongelukt
Toen Maatje in 1815 ging trouwen moest er een verklaring komen omtrent het overlijden van haar vader. Haar vader had als matroos gevaren bij de gaffelvisschuit van Jan Muije. Deze schuit leed in november 1791 schipbreuk bij het Noordergat van Texel tegen Den Hoorn waarbij Arend Troost verdronken is (1).

Bijlage bij huwelijksakte 1815/1
Huwelijk van Maatje Troost en Jan Peekstok

Arend is 36 jaar geworden. 

Nabestaanden

Johanna (Antje) Duijm bleef met drie jonge kinderen achter. Ze is hertrouwd met Jacob Wittekoek en op 10 oktober 1818 in Sommelsdijk overleden.
Maatje werd dienstbode. Ze trouwde in 1815 met Jan Peekstok, arbeider. Jan is op 29 maart 1822 overleden in Ter Gors, 33 jaar oud. Maatje is op 5 mei 1823 hertrouwd in Stad aan 't Haringvliet met Johannis Bongers.

Jan is getrouwd met Johanna Schild. 
Cornelis is op 15 maart 1811 getrouwd met Cornelia van Putten en hertrouwd in 1823 met Cornelia Missel. Cornelia was de weduwe van Johannis Hartensveld.

1. Zie de bronnen bij bericht van 18 januari 2014.  
En huwelijksbijlage bij huwelijk van Cornelis Troost en Cornelia Missel, Middelharnis, 1823 akte 23.
Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr 30, 4 februari 1800. Boedelinventaris Aren Jansz Troost, najaar 1791 op zee verongelukt.

Frans van Duuren (1764-1791), Maatje Stuurman (1764-1788) en Kaatje Leenze (1764-1814)

Ouders
Frans Jansz van Duuren is een zoon van Jan Fransz van Duuren (gedoopt 24 oktober 1728, overleden 15 december 1800) en Angenietje Dirksdr Lucaart (gedoopt 28 februari 1734, overleden 15 februari 1792). De naam wordt ook geschreven als Dueren of Duren. 
Frans is gedoopt op 2 september 1764 in Middelharnis
Maatje Arens Stuurman (of Stierman), dochter van Aren Lievensz Stierman en Engeltje Pieters Holleman. Maatje is op 16 september 1764 in Middelharnis gedoopt. 

Huwelijk en kinderen
Op 9 maart 1788 trouwden Frans van Duuren en Maatje Stuurman. Ze waren 23 jaar oud.

Zoon Jan van Duuren is op 15 juni 1788 gedoopt. Maatje Stuurman is op 5 juli 1788, dus kort na de geboorte van Jan, overleden.

Op 18 september 1791 trouwde Frans voor de tweede keer. De bruid was Kaatje Michielsze Leenze, dochter van Michiel Klaas Leenze en Trijntje Flore van Eck, gedoopt op 25 januari 1764. Ze waren beiden 27 jaar oud.

De gaffelschuit van Jan Muije lijdt schipbreuk bij Texel in 1791. Frans verongelukt

Op 26 april 1813 verklaarden 

(...) Arend Vischer Jacobszoon, Klaas van Heest Hendrikszoon, Willem de Ruijter en Pieter van Eck, allen van beroep visschers Te Middelharnis dewelken hebben verklaard, dat de bovengenoemde Frans van Duuren in den maand november des jaars zeventienhonderd twee en negentig werkelijk in den Noordzee op de hoogte van Texel heeft schipbreuk geleden en verongelukt is. Gevende voor redenen van wetenschap, dat zij allen vier manschappen van de schepelingen welke te dier gelegenheid waren gered geworden hebben gekend van welke vier personen reeds twee zijn overleden en den twee anderen zich bevindende die hunne meermalen den bijzonderheden van het verongelukken hebben verhaald met bijvoeging dat zij gezegden Frans van Dueren dood aan boord van het schip hebben gezien en dat overigens dit ongeluk algemeen in den plaats waar zij woonachtig zijn bekend is (1).

Frans was 27 jaar ten tijde van de ramp in november 1791.

Nabestaanden

Uit het huwelijk van Frans met Kaatje Leenze, dat maar enkele weken heeft geduurd, zijn geen kinderen geboren. 

Kaatje is hertrouwd met Jan Willemze de Ruijter. Ze is op 16 juli 1814 overleden, 50 jaar oud.

Jan van Duuren, zoon uit het huwelijk met Maatje Stuurman, was drie toen zijn vader in oktober 1791 overleed.

Jan Franse van Duuren (1788-1850), Jacoba van der Meijde (1788-1811) en Willemina van der Blom (1787-1845)
Jan werd visser. Hij is op 30 juli 1809 in Sommelsdijk met Jacoba van der Meijde getrouwd, dochter van Jan van der Meijde en Hester Wafelbakker. Jacoba is op 5 oktober 1788 in Sommelsdijk gedoopt. Haar beide ouders waren al overleden toen Jacoba trouwde, want bij het huwelijk waren haar voogden Bastiaan Bastiaansz Wafelbakker en Leendert van der Meijden aanwezig.
Jan en Jacoba kregen twee kinderen, Frans, geboren 29 juli 1810 en Maatje, geboren 13 november 1811, genoemd naar de ouders van Jan. Frans van Duuren is maar zes weken oud geworden, hij is op 10 september 1810 overleden. 
Jacoba is kort na de geboorte van Maatje overleden op 4 december 1811. 

Gaardersarchief. Overlijden van Jacoba van der Meide, 23 jaar, 4 december 1811 

Op 21 april 1813  trouwde Jan opnieuw, nu met Willemina van der Blom, gedoopt 8 april 1787, 26 jaar, dochter van Jan.van der Blom en Adriana Groenendijk.  Willemina had een tweelingzuster die Dorothea heette.Jan en Willemina kregen een dochter, Adriaantje.
Adriaantje van Duuren is geboren op 28 februari 1814 in Middelharnis.

Wilhelmina van der Blom is op 18 oktober 1845  in Middelharnis overleden.  Ze was 67 jaar.

Jan van Duuren is op 31 maart 1850 in Middelharnis overleden, 61 jaar oud.

Huwelijk van de kinderen van Jan Franse van Duuren

Maatje van Duuren is op 7 december 1833 gehuwd met Frans Jongejan. Hun drie kinderen zijn in 1849 bij de cholera-epidemie overleden (zie bericht van 28 maart 2012). Maatje is op 20 april 1890 overleden. 

Adriana van Duuren trouwde in 11 december 1837 met Arie Breeman uit Zuidland. De oudste dochter Elizabeth is geboren op 17 juni 1838. De oudste zoon werd vernoemd naar zijn grootvader: Jan van Duuren Breeman, geboren 19 augustus 1840. Jacob Breeman is op 30 december 1842  geboren, Willem op 8 april 1846 en Wilhelmina Adriana op 28 ferbuari 1853. Wilhelmina is in 1850 overleden.

Adriana is op 19 januari 1862 in Middelharnis overleden, 47 jaar oud. Arie Breeman is 31 juli 1862 hertrouwd met Maria van der Haar.

Jan Fransz van Duuren, schipper vissloep De Hoop in Zierikzee

Jan is schipper geworden bij de Nieuwe Visscherij in Zierikzee op de nieuw gebouwde sloep De Hoop. Hij is in augustus 1821 in Zierikzee komen wonen met Willemina en Adriaantje op het adres D059 Lange Groendal Oostzijde. 
Vanaf ca. 1826 woonde schipper Maarten Abeele bij hen in. Maarten verhuisde mee naar het adres D190, Venkelstraat.

Op 25 september 1821 deed Jan in Zierikzee aangifte van het overlijden van Leendert Koudijzer (2). 
Een oom van Jan van Duuren, Marinus van den Nieuwendijk (gehuwd met Sara Stuurman, een zus van Jan's moeder),  was hier eveneens werkzaam als schipper. Zie bericht van 22 maart 2015

Genealogische gegevens van Pieter Koster te Haarlem, bewerkt voor Arjaentje

1. Huwelijksbijlage bij het huwelijk van Jan van Duuren en Willemina van der Blom. Middelharnis, 1813 akte 10.
zie ook de bronnen bij bericht van 18 januari 2014.
2. BS Zierikzee, akte 123. Jan Franse van Duren, schipper, 42 jaar van beroep schipper, bootsgezel van de overledene in tegenwoordigheid van Marinus Trommel, 44 jaar, visser.

Noten:
De eerste echtgenote van Jan Franse van Duuren (1728-1800) was Maria Peeman

De moeder van Willemina van der Blom heette Adriana Groenendijk (1745-1821). Zij is geboren in Ooltgensplaat en in 1766 gehuwd met Jacobus Kasteleijn met wie ze vijf kinderen kreeg. Met Jan van der Blom kreeg ze zeven kinderen. Ze is op 30 april 1821 in Middelharnis overleden.  Enkele maanden later vertrok haar dochter Willemina naar Zierikzee.

Maarten Langbroek (1789 -1847), Jobje Breeman (1792-1832) en Adriaantje van de Rovaard (1796-1877)

Ouders
Maarten Langbroek is een zoon van Jeroen Langbroek en Elia Rooij. Hij werd op 4 oktober 1789 geboren. Zijn grootvader was Cornelis Gleijnsz Langbroek die in 1762 met zijn gaffelschuit verongelukte (zie bericht van 15 januari 2014).
Jobje was een dochter van Job Breeman (1765-1791).  Hij is november 1791 verongelukt toen de gaffelvisschuit van Jan Muije onder Texel schipbreuk leed (1). Op het moment dat Jobje Breeman werd gedoopt op 15 juli 1792  was haar vader al overleden. Ze is naar hem genoemd. 
Jobje was vijftien jaar oud bij het overlijden van haar moeder, Magdalena van der Sloot (geb. 1764) op 5 augustus 1807. Haar grootvader Marinus Breeman was het jaar daarvoor overleden. Jobje had een oudere broer, ook Marinus Breeman, geboren in 1790.

Huwelijk en kinderen
Maarten en Job(t)je trouwden op 5 mei 1813 in Middelharnis. Zij was twintig jaar en hij 23 jaar oud. Maarten was visser. 
Op 15 oktober 1813 werd Hendrik geboren en op 24 augustus 1816 zoon Job. De derde zoon heette Jeroen Hendrik, geboren in 1821.
Jobje is op 20 maart 1832 overleden 39 jaar oud.

Maarten hertrouwd
In 1833 op 7 december is Maarten hertrouwd met Adriaantje van de Rovaard. Hij was toen 44 en zij 37 jaar oud. Adriaantje was de weduwe van Gijsbert Visser die eveneens in 1832 overleed.
In 1836 werd zoon Cornelis Langbroek geboren en in 1837 dochter Aagtje. In 1840 kwam dochter Elia Rooij Langbroek, genoemd naar de moeder van Maarten. Elia werd maar enkele maanden oud. Aagtje is in 1846 overleden toen ze negen was.

Stuurman Maarten Langbroek
Maarten Langbroek was de eerste stuurman uit Middelharnis die op een nieuwe sloep ging varen: de Vrouw Aplonia die in 1817 nieuw uitgehaald werd. Maarten was eigenaar van 1/16 part ter waarde van 900 gulden.  Dit bedrag leende hij tegen zes procent van A.Q. Kolff, die zelf 5/16 bezat. Eind 1822 heeft hij de lening afbetaald (4).
In 1833 is de romp van de sloep verkocht. De sloep is in handen van Jacob Slis gekomen. Hij kocht de romp voor 676 gulden, de mast voor 120 en nog een aantal onderdelen (5). In 1863 is de sloep vergaan, zie bericht van 7 november 2013.

Rotterdamsche Courant, 9 augustus 1833

De verkoop van de Vrouw Aplonia valt samen met het overlijden van Jobje Breeman en het hertrouwen van Maarten Langbroek.

Ongeval in 1847
Op 27 juni 1847 is Maarten Langbroek (1789-1847) verdronken in de Noordzee.De omstandigheden waaronder dit gebeurde zijn niet bekend (2). Maarten was van 1843-1847 schipper op de sloep Middelharnis de MS 5 van G. en L. Kolff (3).
Hij was 57 jaar oud.

Huwelijk van de kinderen
Hendrik Langbroek trouwde in 1834 met Helena Cornelia Boogerman uit Sommelsdijk. Hij was  schipper op de MS 3 Dankbaarheid van wed. G. Kolff van 1842-1867 (3).
Job Langbroek trouwde in 1839 eveneens met een bruid uit Sommelsdijk: Lientje Schreuder. Ook Jeroen Hendrik vond zijn vrouw in Sommelsdijk en wel in 1844: Gerbregta van Rikxoort.

Zoon Cornelis uit het tweede huwelijk van Maarten trouwde in 1861 met Francijntje Trommel. 
Adriaantje van de Rovaard heeft tot 1877 geleefd. Ze is 81 jaar geworden.


1. Huwelijksbijlage bij het huwelijk van Maarten Langbroek en Jobje Breeman, Middelharnis, 1813, akte 14.
Jacob Bree, stuurman, Leendert Boon, Joost Sloot en Jan de Bloeme verklaarden dat Job Breeman werkelijk op de Noordzee op de hoogte van Texel schipbreuk heeft geleden en verongelukt is. 
Uit bijlage bij huwelijk 1815 akte 24, Marinus Breeman en Arentje Luijendijk.weten we dat het om de gaffelschuit van Jan Muije gaat.Zie ook huwelijksbijlage bij het huwelijk van  Maatje Troost en Jan Peekstok. Middelharnis, 1815 akte 1. Beide laatste verklaringen geven oktober 1791 als datum.
2. 'Huwelijksakte 13 april 1861, akte 5. Huwelijk Cornelis Langbroek en Francijntje Trommel. Opmerking in de acte, geen bijlage.
3. De sloepen van Middelharnis, 1834-1923. Handgeschreven overzicht, auteur onbekend. Aanwezig in Maritiem Museum Rotterdam, 64 p. 
4. Stadsarchief Rotterdam. Register van leningen A.Q. Kolff. inv. nr. 1310/79, folio 144.
5. Notarieel archief Middelharnis,  archief van notaris Lambertus Kolff van Oosterwijk. inv. nr. 5841, 919.


Met dank aan P.L. Koster te Haarlem voor de gegevens over Jobje en haar familie