Pieter Sprong (1773-1808) en Carolina Heerder (1775-1830)

Ouders
Pieter Leendertsz Sprong is een zoon van Leendert Hermansz Sprong, geboren omstreeks 1740 in Korendijk, en Pietertje Schollenberg, gedoopt op 21 juli 1742 in Oude-Tonge. De oudste kinderen van Leendert en Pietertje zijn in Sommelsdijk gedoopt in 1769 en 1770. Pieter is op 16 oktober 1773 in Middelharnis gedoopt.
Carolina Heerder is een dochter van Dominus Heerder en Jannetje van Heest. Ze is gedoopt op 13 augustus 1775 in Middelharnis. 

Huwelijk en kinderen
Pieter Sprong werd visser evenals zijn broer Cornelis Leendertsz Sprong (geb, 1771). Cornelis Leendertsz Sprong is de vader van Leendert Cornelisz Sprong, zie het vorige bericht.
Pieter Sprong en Carolina Heerder trouwden op 28 december 1795 in Middelharnis.
Op 4 juli 1796 werd Pietertje geboren, in 1798 Jannetje, in 1800 en in 1801 werden zoons met de naam Leendert geboren die maar kort geleefd hebben. Daarna volgden Leendert (1803), Adriaantje (1805). Domus is op 2 oktober 1808 gedoopt.

De scheepsramp met de gaffelschuit van Jacob Bree in 1808
Pieter Sprong is in de nacht van 17 op 18 december 1808 omgekomen bij een scheepsramp waarbij negen bemanningsleden het leven verloren.
Pieter Sprong was 36 jaar oud.

Nabestaanden
Carolina Heerder werd op de leeftijd van 33 jaar weduwe. Ze had de zorg voor vier kinderen waarvan de oudste twaalf jaar was. Domus was ruim twee maanden oud.
Met het oog op een nieuw huwelijk van Carolina werd in november 1810 een inventaris gemaakt van de boedel van het echtpaar (1).
Carolina Heerder is op 16 december 1810 hertrouwd met Willem Pietersz Missel (1775-1846). Ze is in 1830 overleden, 54 jaar oud.

Bij het huwelijk van Pietertje Sprong met Gerrit van den Berg(h) in 1830 werd een verklaring over het overlijden van Pieter Sprong overlegd (2).

Jannetje Sprong is in 1820 in Stellendam getrouwd met Aart Bakelaar. Dit gezin is naar Texel gegaan waar Jannetje en Aart in 1871 en 1873 overleden zijn.


Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje


1. in verband met 'deszelfs verongelukken op zee in de nacht van 17 op 18 december van de wintermaand 1808 ab intestato'. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 31. November 1810.2. Huwelijksbijlage Middelharnis, 1830, akte 5.

Vissers uit Middelharnis in armoedige omstandigheden, de bemanning van de Jonge Cornelis van Arie Pietersz Jongejan in 1807

Op 27 juni 1807 verklaarden:

Den geweezen stuurman Arie Pietersz Jongejan en zijne Matroozen:

Teunis Joostz Abeele
Jan Pietersz de Bloeme
Marinus Jacobsz Breeman

Cornelis Dubbeld

Jacob Dirksze van Eck
Maarten Anthonijsz van Gelderen

Gerrit Jansz Muije

Jan Stekker de Jonge

Melchior Turnhout

Stoffel Maartensz Vermaas

door de continuele stremming der zeevisscherij, zig in zodanigen armoedigen staat bevinden, dat, zij allen onvermogend en buiten staat zijn om eenige proceskosten te supporteeren en draagen (2).

Arie Jongejan was stuurman van de gaffelschuit de Jonge Cornelis.(1) Nadat de visserij met de gaffelschuit van Arie Pietersz Jongejan was stilgelegd heeft Jacob Bree de schuit en een deel van de bemanning overgenomen. Gerrit Muije, Melchior Turnhout en Stoffel Vermaas zijn met de  Jonge Cornelis van stuurman Jacob Bree in december 1808 verongelukt. Zie bericht van 20 januari 2014

Meer over Arie Pietersz Jongejan in het bericht van 31 juli 2013.



1. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 18. Jacob Bree heeft vanaf 24 oktober 1806 parten verworven in de Jonge Cornelis
2. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 31, attestatie van 27 juni 1807

Melchior Turnhout (1758 -1808) en Jannetje Duijm (1758 -1817)

Ouders
Melchior (Melgert) Arensz Turnhout, is een zoon van Aart Cornelisz Tur(e)nhout (Teurnhout) en Arentje Willems Drooger. Hij is gedoopt op zondag 19 november 1758 in Middelharnis.
Jannetje Duijm is een dochter van Leendert Johannesz Duijm en Teuntje Arens van de Roovaart. Jannetje is op 8 januari 1758 in Middelharnis gedoopt.


Huwelijk
Melchior en Jannetje zijn op 5 november 1786 in Middelharnis getrouwd. Ze waren 27 en 28 jaar oud.

De ramp met de gaffelschuit van Jacob Bree in 1808
Melchior was tot juni 1807 als matroos werkzaam op de gaffelschuit van stuurman Arie Pietersz Jongejan. De visserij met deze schuit is vanwege de aanhoudende stremming van de visserij beëindigd.
Melchior Turnhout is in de nacht van 17 op 18 december 1808 omgekomen. Hij was een van de bemanningsleden van de gaffelschuit Jonge Cornelis van Jacob Bree die bij de scheepsramp is verdronken. Melchior was vijftig jaar oud. Zie over deze ramp het bericht van 20 januari 2014.

Nabestaanden
Jannetje is overleden op 27 februari 1817 in Middelharnis, ze was 59 jaar oud. Melchior en Jannetje hadden geen kinderen.


Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje


noot:
De familie Turnhout / Turenhout / Teurnhout woonde al minstens drie generaties in Middelharnis.


1. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 31, attestatie van 27 juni 1807

Jilles Missel (1778-1808) en Paulina Warnaar (1781-1855)

Ouders
Jilles Missel is een zoon van Pieter Jilisse Missel (1) en Ariaantje Willemsdr van Heest. Hij is op 10 mei 1778 in Middelharnis gedoopt. 
Paulina Warnaar is een dochter van Jacobs Willems Werrenaar en Lena Paulusdr Nachtegaal. Ze is gedoopt op 15 september 1781 in Stad aan 't Haringvliet.

Huwelijk en kinderen
Jilles en Paulina zijn op 2 februari 1803 in Stad aan 't Haringvliet getrouwd. Hij was 24 en zij was 21 jaar. Op 14 augustus 1803 werd Arendje geboren, op 13 oktober 1804 Lena en op 31 oktober 1807 Pieter. Lena is jong overleden.

De ramp met de gaffelschuit van Jacob Bree in 1808
Jillis Missel is in de nacht van 17 op 18 december 1808 omgekomen. Hij was een van de bemanningsleden van de gaffelschuit van Jacob Bree die bij de scheepsramp is verdronken.Hij was dertig jaar oud. Zie over deze ramp het bericht van 20 januari 2014. 

Nabestaanden
Paulina bleef met twee kinderen achter, Arendje van vijf jaar en Pieter van een jaar oud.
Op 4 september 1809 heeft ze om 'uijtkoop' verzocht (2). Hiermee werd de erfenis afgewikkeld en was de weg vrij voor een nieuw huwelijk. 
Paulina Warnaar is op 17 november 1809 in Stellendam hertrouwd met Jacob Troost. Ze waren 28 en 49 jaar oud. Jacob Troost (1759-1828) is geboren in Middelharnis, een zoon van Jan Jacobs Troost en Anna Isaacs Bleijker.
Hun dochter Annetje Troost werd op 4 oktober 1810 in Stellendam geboren. Daarna volgden nog vijf kinderen.
Pieter Missel trouwde in Ouddorp met Neeltje Grinwis. Hij is in 1889 in Ouddorp overleden.
Arendje Missel bleef ongehuwd. Ze is in 1876 in Stellendam overleden.



Genealogische gegevens afkomstig van Joke van Rumpt, bewerkt voor Arjaentje


1. Pieter Missel (dezelfde ?) was in 1783 stuurman (GA 7).
2. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 45, 4 september 1809

Maarten Vermaas (1746-1826) en Ariaantje Vlieland (1750-1793)

Ouders
Maarten Vermaas is een zoon van Heijmen Maartensz Vermaas en Neeltje Pieters Fonkert. Heijmen is in Strijen geboren en in 's-Gravendeel overleden. Maarten is ongeveer in 1746 in geboren, waarschijnlijk in 's-Gravendeel.
Ariaantje Vlieland is op 1 februari 1750 in Stad aan 't Haringvliet gedoopt, dochter van Stoffel Jansz Vlietland en Klaasje Gerritsdr Schoordijk.

Huwelijk en kinderen
Maarten en Ariaantje zijn op 22 maart 1772 in Sommelsdijk getrouwd, ze waren ca. 26 en 22 jaar oud. Op 19 september 1773 werd Hijmen gedoopt in Middelharnis, op 26 januari 1777 Neeltje, op 18 februari 1784 Stoffel, op 10 januari 1787 Gerrit.
Klaasje uit 1775, Klaasje uit 1786 en Klaasje uit 1791 zijn vroeg overleden, evenals Cornelis uit 1788 en Cornelis uit 1789.
Ariaantje Vlieland is op 30 mei 1793 in Middelharnis begraven, 43 jaar oud.

Huwelijken van de kinderen
De oudste zoon Hijmen trouwde op 6 april 1794, nog geen jaar na het overlijden van zijn moeder. Hij trouwde met Lena Simondr de Ruijter. Hijmen en Lena waren allebei twintig jaar oud.  Hijmen was in 1811 visser.
Neeltje Vermaas is getrouwd met Johannis Arentze Kransse. Ze is in 1808 op 31-jarige leeftijd in Sommelsdijk overleden.

Gerrit Vermaas (1787-1825) is op 4 oktober 1817 getrouwd met Annetje Bree, dochter van stuurman Jacob Bree en Lena Rooij. Ze waren dertig en 21 jaar oud. Gerrit is op 38-jarige leeftijd verdronken met de scheepsramp van de gaffelschuit van zijn schoonvader in 1825. Zie berichten van 22 februari 2013 en 9 december 2013 in het blogarchief. Ze hadden drie kinderen.

Stoffel Vermaas (1784-1808)
Stoffel Vermaas was tot juni 1807 als matroos werkzaam op de gaffelschuit van Arie Pietersz Jongejan. De visserij met deze schuit is beëindigd wegens aanhoudende stremming van de visserij (1).
Stoffel is in de nacht van 17 op 18 december 1808 omgekomen. Hij was een van de bemanningsleden van de gaffelschuit van Jacob Bree die bij de scheepsramp van 1808 is verdronken. Zie over deze ramp het bericht van 20 januari 2014. Stoffel was 24 jaar en ongehuwd.

Maarten Vermaas 
Maarten heeft op 26 juni 1789 de eed als stuurman afgelegd in Middelharnis (GA 7). Samen met Cornelis Vermaas bezat hij in 1784 de ventjagersschuit De Twee Neven. In 1803 kocht hij een Fries bunschuitje.(2)
Maarten Vermaas was van 1799 tot 1806 in dienst van de palingrederij van Middelharnis (boekhouder Leendert van den Tol) als schipper op de Jonge Maria. Omtrent dit dienstverband en de beloning is een slepende rechtszaak gevoerd (3).

Cornelis Vermaas (1745-1807)
Cornelis Heijmansz Vermaas was een oudere broer van Maarten. Hij was ventjager. Op 19 april 1782 voer hij op de ventjagersbezaanbunschuit Sint Jacob (2).
Hij trouwde op 5 mei 1765 met Margreta Jansdr Feun uit Amsterdam. Zij overleed in december 1767. Cornelis en Margreta hadden een zoon Heijmen Vermaas die op 28 september 1766 in Middelharnis gedoopt is en voor 1771 overleden. Cornelis hertrouwde op 24 september 1769 met Johanna Janse Pouwer. Op 31 december 1769 werd Johannes geboren. Daarna volgden Heijmen, Aartje, Cornelis, Jacob en Johanna (26 november 1783 te Oude-Tonge geboren).
Cornelis Vermaas vestigde zich ongeveer in 1784 in Muiden in verband met de handel in paling op Londen. Zijn broer Maarten was vanaf 1798 zetschipper op de bezaanschuit de Jonge Maria, eigendom van Cornelis en een groep andere reders. Over dit dienstverband is lange tijd geprocedeerd.
Voordat Maarten als schipper aantrad was Johannis Vermaas (1769-  ), de zoon van Cornelis, de schipper van de Jonge Maria.

Cornelis Cornelisz Vermaas (1774-1826) is op 26 februari 1826 in Amsterdam overleden.Hij was ten tijde van zijn overlijden in het bezit van "een ijke schip de Jonge Willem", dat echter eigendom was van A. van Paddenburg te Muiden volgens contract van 27-2-1820. Het bootje had Vermaas gekocht voor fl. 1000,-- . Hij zou fl. 200,-- per jaar aflossen en als hij niet kon aflossen bleef het bootje eigendom van Paddenburg en werden de betalingen door Vermaas beschouwd als interest.Na zijn overlijden werden zijn minderjarige kinderen Hijmen (16), Jacob (14), Pieter (12) en Willem (7) ondergebracht in het Hervormd Diaconaal Weeshuis te Amsterdam.(4) 

Genealogische gegevens afkomstig van Joke van Rumpt en van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje

1. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 31, attestatie van 27 juni 1807
2. Rechterlijk archief inv. nr. 17, 21 april 1784 en inv. nr. 18
3. Rechterlijk archief Middelharnis inv. nr. 31. Meer stukken o.a. aanwezig in het Nationaal Archief.
Leendert van den Tol verkocht op 19 december 1807 een deel van een bezaenpalingschuit. RA 18, folio 107.
4.Stadsarchief Amsterdam, Boedelpapieren 1634-1938; Diaconie Hervormde Gemeente Amsterdam, Diaconie Weeshuis 629 - hieruit ook de geboorte- overlijdens- en trouwdata].

Aren Wittekoek (1755-1808), Barbara Dinkelaar ( -1782) en Maria Bree (1756-1820)

Ouders
Aren Jansz Wittekoek is op 5 oktober 1755 gedoopt in Middelharnis, zoon van Jan Arense Wittekoek en Maartje Arends Witvliet. 
Barbara Dinkelaar is afkomstig uit Dirksland.
Maria Hendriks Bree is op 20 maart 1756 in Middelharnis gedoopt, dochter van Hendrik Bree en Maria Vrijbergen.

Huwelijken en kinderen
Aren Wittekoek trouwde op 30 april 1780 in Dirksland met Barbara Dinkelaar. Op 10 maart 1782 werd zoon Jan Wittekoek geboren. Barbara is vermoedelijk bij de geboorte van Jan overleden want Aren is op 2 oktober 1782 hertrouwd met vissersdochter Maria Bree.
Aren en Maria kregen twee kinderen. Hendrik Wittekoek, genoemd naar zijn grootvader van moederskant Hendrik Bree, werd op 10 juni 1786 in Middelharnis gedoopt. Van Hendrik Wittekoek is geen overlijdensdatum bekend. Mattheus Wittekoek is op 12 september 1790 in Middelharnis gedoopt 

De scheepsramp met de gaffelschuit van Jacob Bree in 1808, Aren Wittekoek verdronken
In de nacht van 17 op 18 december 1808 heeft Jacob Bree een groot deel van zijn bemanning verloren. Negen mannen en een jongen kwamen om. Aren Wittekoek was een van de bemanningsleden die de ramp niet overleefd heeft. Hij was 53 jaar (1). Zie hiervoor bericht op dit weblog van 20 januari 2014.
Aren was een zwager van stuurman Jacob Bree.


Nabestaanden
Maria Bree was 52 jaar toen haar man verdronk, ze bleef achter met zoon Mattheus van achttien jaar.
Maria is niet hertrouwd en op 5 januari 1820 overleden, 63 jaar oud.
Mattheus is op 1 januari 1861 op zeventigjarige leeftijd in Pernis overleden.

Jan Wittekoek (1782-1825) en Magdalena Abeele (1779-1831)
Jan Wittekoek, de zoon uit het eerste huwelijk van Aren, is in het jaar dat zijn vader overleed getrouwd. Het huwelijk was op 23 maart 1808 in Middelharnis. Hij was toen 26 jaar. De bruid was de 28-jarige Magdalena Abeele, gedoopt 2 mei 1779 in Middelharnis, dochter van Joost Cornelisz Abeele en Jannetje Teunis Stapel.
Ze kregen drie kinderen: Barbara Maria (genoemd naar de moeder en de stiefmoeder van Jan) werd op 15 juni 1808 geboren, Jannetje uit 1813 en Joost uit 1817 hebben maar kort geleefd.

Het vergaan van de gaffelschuit van Jacob Bree in 1825, Jan Wittekoek verdronken
De gaffelschuit van Jacob Bree is in oktober 1825 met man en muis vergaan. Jan was aan boord bij zijn oom Jacob Bree. Negen mannen en vier jongens zijn omgekomen. Zie bericht van 9 december 2013.
Jan Wittekoek was 43 jaar toen hij verdronk (1).

Nabestaanden
Magdalena Abeele was 46 jaar toen haar man verdronk. Ze bleef achter met dochter Barbara Maria van zeventien jaar. Magdalena is niet hertrouwd. Op 6 maart 1831 overleed ze, 51 jaar oud.
Barbara Maria Wittekoek is in 1837 in Sommelsdijk met Johannis Sluij getrouwd. Ze was toen 29 jaar.



Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster te Haarlem, bewerkt voor Arjaentje

1. Huwelijksbijlage Sommelsdijk 1837 akte 2. Huwelijk van Barbara Maria Wittekoek en Johannis Sluij op 26 februari 1837. Akte van bekendheid: de oud-vissers Hendrik Koote (72), Adrianus Viskil (71) en Hendrik van Eck (71) alsmede Geert Krijger (45) schipper verklaren dat Aren Wittekoek in 1808 aan boord was bij Jacob Bree en niet is teruggekeerd. Jacob Bree en twee jongens zijn wel teruggekomen, in alle andere verklaringen gaat het om Bree en een jongen.
Tevens verklaren ze dat Jan Wittekoek aan boord was bij Jacob Bree toen zijn gaffelschuit in 1825 met volledige bemanning verging.

De bemanning van de gaffelschuit de Jonge Cornelis, verongelukt in 1808

In de nacht van 17 op 18 december 1808 heeft Jacob Bree bij een scheepsramp voor de kust van Walcheren vrijwel zijn volledige bemanning verloren. Er waren negen mannen en twee jongens  boord van de gaffelschuit De Jonge Cornelis. Alleen hijzelf en twee jongens , Aren van Dongen en Frans Knape, overleefden de ramp.

Aren van Dongen heeft in 1820 nog een verklaring afgelegd die op onderdelen afwijkt. (1)

Op 24 januari 1809 maakte de Koninklijke Courant melding van deze wonderlijke gebeurtenis.

Op 30 december 1808 heeft de Commis van Toezicht over de Eilanden Goeree en Overflakkee aan het gemeentebestuur het volgende geschreven:

Het betreurenswaardig ongeval den stuurman Jacob Bree met zijne Equipage zeer onlangs is overkomen waardoor zowel hij zelve als de nagelaten Weduwen en Weezen der verongelukte Manschappen in de treurige en zeer zeker behoeftigen omstandigheden verkeeren door het gemis van hunne vader en mannen nu van steun, troost en brood beroofd doet hen alhier, naar mijn inzien, eene alleszins billijke aanspraak hebben op den krachtdadigen bijstand en milde ondersteuning van alle hunne Plaatsgenoten welke door de lankmoedigheid Gods in den Lande der Levenden zijn gespaard.

Hij stelt voor:

eener Generale Collecte aan de huizen dezer Plaatsgenoten met open Schalen op woensdag den 4den Januarij eerstkomende en dat hiervan niet alleen van den puije van het Dorpshuis maar ook van den Predikstoel op aanstaanden Zondag aan de Ingezeetenen worde kennis gegeven.

Op de gemeentebesturen van de andere dorpen op het eiland werd door de gemeente Middelharnis een beroep gedaan om het voorbeeld te volgen. De secretaris van de gemeente Ouddorp antwoordt op 6 januari 1809:

Diep waren wij getroffen over het noodlottig ongeval in de hevige storm des nachts tusschen den 16e en 17e December ll aan Negen uwer Ingezeteenen overgekomen. En hoe gaarne wij ook aan Ul. verzoek vervat in desselve Missive van de 30en December des afgeloopen Jaars zouden voldoen komt het ons egter voor daartoe niet bevoegd te zijn uit kracht van het bepaalde, vermeld bij Extract uit het verbaal van het verhandelde bij den Landdrost in dit Departement, in dato 1 december 1807 [...] hier op nederkomende: Dat geene Collecten of ommegangen in de Steeden en voornamentlijk ten platten Lande zullen mogen gedoogd worden van wat aard die ook zijn mogen, zonder dat alvorens onder anderen ook aan de respective Gemeente Besturen zal zijn vertoond een Schriftelijk Consent of Fiat ten dien einde door de Landdrost verleend [...]

De secretaris van de gemeente Stellendam antwoordt op 4 januari 1809 in gelijke bewoordingen. Ook in deze brief wordt het aantal van negen slachtoffers genoemd (2).


De drie overlevenden (Jacob Bree, Aren van Dongen en Frans Knape) hebben op de 25e van de Lentemaand (maart) 1809 ten overstaan van schout en schepen een attestatie afgelegd (3) op verzoek van Hijmen Vermaas.

Jacob Bree was mede-eigenaar van de Jonge Cornelis. Op 24 oktober 1806 kocht hij 1/32 part in de gaffelvisschuit (4).
Na het ongeluk werd de schuit weer in bedrijf genomen (5) met dezelfde stuurman. Jacob Bree bezocht in het najaar van 1809 regelmatig de visafslag (6).


Bij de ramp zijn acht mannen en een jongen (Jan Muije, achttien jaar) omgekomen. Via de namen kunt u doorklikken naar historische en genealogische informatie over de vissersfamilies.


Dirk Menheer (1770-1808)
Jilles Missel (1778-1808)
Gerrit Muije (1787-1808)
Jan Muije (1790 -1808)
Pieter Sprong (1773-1808)
Melchior Turnhout (1758  -1808)
Stoffel Vermaas (1784-1808)
Abram van der Waal (1768-1808)
Aren Wittekoek (1755-1808)

1. Huwelijksbijlage bij het huwelijk van Jannetje Sprong en Aart Bakelaar. Stellendam, 1820 akte 4.
Aren van Dongen (1790-1836) is op 11 oktober 1836 's morgen om 9 uur op het Haringvliet met zijn boeier omgeslagen en verdronken. Overlijdensakte 78 Middelharnis, 1836
2. Archief Gemeente Middelharnis, inv, nr., 34 b. Correspondentie.
3. RA 45, Akten gepasseerd voor schout en schepenen , 25 maart 1809
4. RA 18. Transportakten schepen 1785-1808, 24 oktober 1806
5. RA 19. Transportakten schepen 1808-1811, 19 november 1810
6. Ventjagersboeken

Bronnen:
Huwelijksbijlage bij o.a. bij huwelijksakte van Leendert Koster en Hijltje Menheer, Middelharnis, 1832 akte 4 

Arend van de Bogaart (1737-1778) en Hijltje Kievit (1736-1801)

Arend Jacobz van de Bogaart (ook Bogert, Boogerd en varianten) is op 28 juli 1737 in Middelharnis gedoopt. Zijn ouders waren Jacob Jacobs van de Bogaard en Lijsbeth Leenderts van Heest. Zijn broer Jacob, gedoopt 8 maart 1733, was ook stuurman.
Hijltje Cornelisse Kievit is op 8 januari 1736 in Middelharnis gedoopt, dochter van Cornelis Arentsz Kievit en Lijsbeth Simons Kalis.

Huwelijk en kinderen

Arend en Hijltje trouwden op 12 maart 1759, ze waren 21 en 23 jaar oud. Op 5 oktober 1760 werd dochter Elisabeth geboren, zij is jong overleden. Ariaantje is in 1763 geboren, Elisabeth in 1766, Lena in 1769 en Francijntje is op 25 juli 1773 gedoopt.

Gaffelschuit van Arend van de Bogaart vergaan in 1778, Arend verdronken

Op 29 december 1778 is de gaffelschuit met stuurman Aren van de Bogaart met volledige bemanning ter hoogte van Texel vergaan. Toen dochter Elisabeth (1) trouwde moest er een verklaring komen omtrent de dood van haar vader en haar grootvader. Op 25 februari 1813 verschenen maar liefst zeven getuigen voor de vrederechter van het kanton Sommelsdijk om te verklaren dat ze bekend waren met het overlijden van Jacob van den Bogert en diens zoon Aren van den Bogert. Jacob was in 1775 in Middelharnis overleden maar dat was kennelijk niet opgetekend. 

Arend was 41 jaar toen hij omgekomen is. 

In maart 1780 wendde Hijltje zich tot de weeskamer (2).

Weeskamer Middelharnis:
Den 24e maert 1780 compareerde in het Collegie van Schout en Scheepenen, Heiltje Kiviet, weduwe van Aren Bogaerd en wonende alhier; te kennen geevende zij Comparante, den den voorn: haer man in de maend December 1778 met één den visschuiten van deeze plaets op de neeringe ter zee is koomen agter te blijven an alzoo overleeden, zonder testament gemaekt te hebben, nalaetende vier kinderen, bij hem aen haer Comparante geprocreëerd, met naemen: Ariaentje; oud ruim sestien jaeren, Elisabeth, oud omtrent twaelf jaeren, Lena, oud omtrent negen jaeren en Ffrancina, oud ruim neegen jaeren,[,,,]

Nabestaanden

Hijltje Kievit bleef achter met vier dochters waarvan de jongste ruim vier jaar oud was en de oudste vijftien jaar.  Ze begon een winkeltje in zout, zeep, koffie en thee. Op 22 januari 1779 kreeg ze daar toestemming voor (3).

Hijltje is op 21 mei 1780 hertrouwd met Aren van den Nieuwendijk. Aren of Arent is gedoopt op 11 mei 1737, zoon van Cornelis Arend van den Nieuwendijk en Maatje Florusse van Eck. Hijltje is op 18 november 1801 overleden toen ze 65 was. Ze was weduwe.

Ariaantje is in 1788 getrouwd met Dirk Willem de Ruiter, Elisabeth trouwde in 1792 met Hendrik Kalle, Lena in 1793 met Abram van der Waal en Francijntje in 1795 met Dirk Menheer.

Elisabeth is in 1810 weduwe geworden en op 12 maart 1813 met Hendrik de Wit getrouwd.

Francijntje is eveneens weduwe geworden. Haar man Dirk Menheer is op 17 december 1808 verdronken toen een groot deel van de bemanning van de gaffelschuit van Jacob Bree omgekomen is (zie bericht in het blogarchief van 20 januari 2014). Francijntje is op 22 april 1815 hertrouwd met Klaas van der Waal.
Ook Lena werd in 1808 weduwe. Abram van der Waal (1768-1808), zoon van Leendert Abrahams van der Waal en Maartje Dimmesse Hofland,  gedoopt op 8 januari 1768, kwam bij dezelfde ramp als Dirk Menheer om het leven. Abram was veertig jaar. Lena en Abram hadden een dochter Maartje, gedoopt op 11 mei 1794. 

Arent van den Nieuwendijk, stuurman van Jongeling in 1782

Arent, de tweede man van Hijltje Kievit met wie ze in 1780 trouwde, was stuurman van de gaffelvisschuit De Jongeling, boekhouder Andries Vink.

De schuit is op 22 februari 1782 verkocht aan de Compagnie Van der Jagt en Van der Gronden uit Oostende. Arent Vande Nieuwendyk is op 25 februari 1782 ingeschreven als poorter van Gent. Beide formaliteiten waren nodig om onder neutrale Zuid-Nederlandse vlag te kunnen varen tijdens de Vierde Engelse Oorlog (4)

Genealogische gegevens van Piet Koster te Eindhoven en van Pieter Koster te Haarlem, bewerkt voor Arjaentje

1. Huwelijksbijlage bij het huwelijk van Elisabeth van den Boogert en Hendrik de Wit, Middelharnis 1813 akte 6. idem huwelijk van Francina Bogaart en Klaas van der Waal, Middelharnis, 1815 akte 11.

2. Archief Weeskamer Middelharnis, Inv. nr. 2, 24 maart 1780.

3. Archief Gemeente Middelharnis, Inv, nr. 6,  22 januari 1779.

4. Rechterlijk Archief Middelharnis, inv. nr 17.  Poorters en buitenpoorters van Gent 1477-1492, 1542-1796. Gent, Stadsarchief, 1986. 269-270

Jan Muije (1760-1791) en Ariaantje van der Baan (1764-1811)

Ouders

Jan Gijsbertsz Muije is een zoon van Gijsbert Cornelisz Muije en Klaartje Jans Pas. Hij is gedoopt op 25 mei 1760. Ariaantje Gerrits van der Baan is een dochter van Gerrit Leendertsz van der Baan en Klaartje Dirks Tibout. Ze is op 15 juli 1764 gedoopt.

Huwelijk en kinderen

Jan en Adriaantje trouwden op 22 december 1784 in Middelharnis. Ze waren 24 en twintig jaar oud.

De oudste zoon Gijsbert Is op 19 juni 1785 gedoopt, Gerrit op 7 januari 1787,  Klaartje op 16 augustus  1789 en Jan op 5 augustus 1790.

Stuurman Jan Gijsbertsz Muije

In 1791 was er een rechtszaak waar Jan Muije bij betrokken was. 

Ruzie tussen vissers 

In 1791 dienden stuurman Jan Gijsbregtsz Muije en twee matrozen een klacht in tegen Bastiaan Bastiaansz van Eck. Laatstgenoemde zou op 3 juni van dat jaar ten huize van Muije "bij het doen van omleg" ruzie hebben gemaakt met een van de matrozen, Jan Roodsand. Bastiaan trok zijn mes en stak naar Roodsand, maar deze wist de steek te ontwijken, waarna het overig aanwezige vissersvolk hem het mes afhandig maakte. Stuurman Muije kon zulk driftig volk niet gebruiken op zijn schuit en zei dat Bastiaan niet meer mee mocht varen. Bastiaan was woest en uitte "veele en zwaare dreigementen". Of zijn visserscarriére definitief op de klippen was gelopen, vermeldt de historie niet. Wel moest hij op grond van het 87e artikel van de Keur 25 gulden betalen. Het bleek echter, dat hij daar niet toe in staat was. Daarom werd hij voor vier weken op water en brood in de gijzelkamer gezet. Kon hij voor die tijd zijn boete voldoen, dan kwam hij weer op vrije voeten (1).

De ramp met de gaffelschuit van Jan Muije in november 1791

De schuit van Jan Muije leed in november 1791 schipbreuk tussen Texel en Ameland waarbij acht bemanningsleden omkwamen. Drie namen van slachtoffers zijn bekend: Job Breeman, Arend Troost en Frans van Duuren.
De stuurman zelf was ook slachtoffer.

Nabestaanden

Ariaantje bleef met vier jonge kinderen achter.
De oudste zoon Gijsbert is in februari 1793 overleden, zeven jaar oud.  Hij is op 15 februari begraven. 

De beide andere zoons zijn in 1808 omgekomen bij de scheepsramp met de gaffelschuit van Jacob Bree. Gerrit Muije (1787-1808) en Jan Muije (1790-1808) waren eenentwintig en achttien jaar oud. Zie bericht van 20 januari 2014.
Gerrit Muije was tot juni 1807 matroos op de gaffelschuit van Arie Pietersz Jongejan die vanwege de aanhoudende stremming van de visserij niet meer uitvoer.

Ariaantje is in 1797 hertrouwd met Jan van der Maden. Zij was 33 en hij 22 jaar oud. Ariaantje is op 14 maart 1811 overleden.

Klaartje Jans Muije (1789-1843)  is in februari 1811 gehuwd met Leendert de Gast. Zij is de grootmoeder van Leendert de Gast die in 1863 of 1865 bij een scheepsramp is omgekomen (zie bericht van 4 november 2013). Op 26 juni 1843 is Klaartje overleden, 54 jaar oud.

Genealogische gegevens afkomstig van Piet Koster te  Haarlem

1. Citaat uit : Jan Both. Criminaliteit en rechtspraak in de hoge heerlijkheid Middelharnis 1621 - 1811. Middelharnis 2001. (link verwijst naar PDF op de website van de Streekarchief Goeree-Overflakkee).p.75-76.
Omleg of ommeleg is het afrekenen tussen de stuurman en de bemanning.

Zie de bronnen bij bericht van 18 januari 2014.

Dirk Koster (1834-1880) en Bastiana van Eeuwen (1834-1910)

Ouders

Dirk Koster is een zoon van Leendert Koster en Hijltje Menheer. Hij werd geboren op 30 maart 1834 in Middelharnis. Zijn vader en grootvader waren visser en ook de vader van Hijltje was visser. Dirk is genoemd naar zijn grootvader Dirk Menheer (1770-1808) die in december 1808 verdronk toen bijna de gehele bemanning van de gaffelschuit van Jacob Bree omkwam (1). 

Bastiana van Eeuwen is op 24 augustus 1834 in Sommelsdijk geboren, dochter van Pieter van Eeuwen en Grieta van Dale. Zij is een zus van Klazina van Eeuwen, de vrouw van Gabriël de Waard die in december 1863 is verdronken toen de Aplonia verging. Zie bericht van 28 oktober 2013 in het blogarchief.

Huwelijk en kinderen

Dirk en Bastiana trouwden op 15 december 1857 in Middelharnis, ze waren allebei 23 jaar. Dirk was visser en Bastiana (Bastiaantje) was dienstbode van beroep ten tijde van het huwelijk.

Op 2 juli 1859 werd Grieta geboren, in 1861 Hilletje, in 1863 Leendert, in 1865 Pieter, in 1867 Maartje, in 1869 Jan en in 1872 Dirk.  Fransina uit 1871 en Cornelis Jan uit 1876 hebben maar kort geleefd.

1880: Dirk Koster op zee overleden

Dirk Koster is op 19 augustus 1880 overleden op volle zee op 55 graden en 30 min. NB aan boord van de MD6 Titia Jacoba rederij Slis. Stuurman Maarten van Delft (30 jaar) van deze sloep deed vier dagen later aangifte (2) samen met visser Job Breeman (55 jaar).

Dirk Koster was 46 jaar oud. 

Nabestaanden 

Bastiana bleef achter met zeven kinderen tussen zeven en 21 jaar. Ze is niet hertrouwd. Hoe ze in haar levensonderhoud voorzag is niet bekend. Het gezin woonde in de Kaaidreef (D933).
Grieta trouwde in 1881 met Jan Koudijzer, Hilletje in 1883 met Frans van der Poel, Leendert in 1883 met Dirkje de Ruiter, Pieter in 1888 met Adriaantje Blok,  Maartje in 1889 met Izaak de Ruiter; Jan in 1893 met Tannetje Boeser en Dirk in 1904 met Wytske Visser. Geen van de dochters trouwde met een visser. Pieter en Leendert werden visser, de andere zonen niet.

Leendert Koster en Dirkje de Ruiter
Leendert Koster geboren op 20 september 1863  trouwde op 22 oktober 1886 met Dirkje de Ruiter. Dirkje is geboren op 11 december 1862, dochter van Cornelis de Ruiter en Leentje Trommel. 
Ze waren allebei 23 jaar toen ze trouwden. Leendert was visser evenals de vader van Dirkje. Ze kregen zeven kinderen: Bastiana geboren op 18 januari 1888, Leentje (1889),  Dirkje (1891), Cornelia (1893), Dirk (1895), Cornelis (1897) en Grieta die op 14 maart 1899 geboren is. Het gezin woonde in de Nieuwstraat B58.

Het ongeluk met de MD7 Toekomst, Leendert Koster (1863-1899) verdronken

De MD7 Toekomst met schipper Jan van den Hoek is begin mei 1899 in het Skagerrak met dichte mist overvaren door een Noorse bark. Drie opvarenden Jan de Man, Arend de Koning en Leendert Koster die probeerden over te springen op het Noorse schip de Zorida zijn verdronken. Laurens van Gelder raakte gewond en is enkele uren later overleden. 

Goessche Courant 4 mei 1899

Nabestaanden van Leendert Koster

Leendert was 36 jaar. Dirkje de Ruiter was 37 jaar en bleef met zeven kinderen achter, de oudste was elf jaar en de jongste twee maanden.
Op 22 februari 1900 is het gezin naar Rotterdam verhuisd.

1. Bijlage o.a. bij huwelijksakte van Leendert Koster en Hijltje Menheer, akte 4 Middelharnis 1832 
2. Overlijdensakte 43, 1880 Middelharnis

Genealogische gegevens  afkomstig van P.L. Koster te Eindhoven

Jacob Bree (1765-1825) en Lena Rooij (1768-1829)

Jacob en Lena
Jacob Bree was een zoon van Hendrik Johannesz. Bree en Maria Abrahams Vrijbergen. Hij is geboren (of gedoopt) op 23 november 1765 in Middelharnis. Veel leden van de familie Bree waren visser. In de 'liste civique' van 1811* komen voor: Abram (1754), Jacob (1765), Johannis (1775), Gerrit (1789).

Lena (de) Rooij is een dochter van Maarten Willemsz. de Rooij (later werd het kortweg Rooij) en Annetje Paulusse Kreeft. Ze is gedoopt op 28 december 1768. Rooij was ook een vissersfamilie (1).

Huwelijk en kinderen.  

Op 10 februari 1793 zijn Jacob en Lena getrouwd, 27 jaar en 24 jaar oud. Vijf maanden na het huwelijk werd dochter Adriana geboren. Annetje werd in 1795 geboren, Maria in 1798, Maarten in 1801 en Hendrik in 1806. Maarten is maar zeven jaar oud geworden (12 april 1808 geboren).

Jacob Bree

Over de levensloop van Jacob Bree zijn uit diverse bronnen enkele gegevens bekend. Hij was een van de vooraanstaande stuurlieden die tijdens de ongeregeldheden in oktober 1809 met het gemeentebestuur onderhandelde in de kwestie rond het vorderen van schepen door de Franse overheersers.
H. de Korte vermeldt (2)

Jacob Bree was een man toegerust met bijzondere gaven, waarom hij bij zijn tijdgenoten in hoog aanzien stond..... Toen de gezamenlijke vissers afgevaardigden zonden naar Koning Willem I was Jacob Bree daarbij....Toen Bree eens met zijn schuit in het Nieuwediep lag, bracht Koning Willem I een bezoek aan de haven en onderhield zich enige tijd met hem.

Jacob Bree was lid van het departement Middelharnis-Sommelsdijk van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. 

afbeelding afkomstig van
http://familie-van-der-zee.nl/zwartewaal.php

Kaping 1806
In 1806 is de gaffelschuit Jonge Cornelis, stuurman Jacob Bree, door de Engelsen gekaapt. Het schip en de bemanning voeren onder Pruisische vlag. De eigenlijke stuurman van de schuit was Arij Jongejan die zich door Jacob Bree liet vervangen. Zie bericht van 31 juli 2013. 
Na enkele weken zijn schip en bemanning vrijgelaten.


De scheepsramp van 1808

In de nacht van 17 op 18 december 1808 heeft Jacob Bree bij een scheepsramp voor de Walcherse kust vrijwel zijn volledige bemanning verloren. Alleen hijzelf en twee jongen s overleefden de ramp. Zie bericht van 20 januari 2014. Bree was inmiddels de vaste stuurman van de Jonge Cornelis.

Kaping 1813
In 1813 is de Jonge Cornelis, stuurman Jacob Bree, door de Engelsen gekaapt. De bemanning heeft enige tijd in een Engelse gevangenis gezeten.

De scheepsramp van 1825, Jacob Bree verdronken

De gaffelschuit (3) Jonge Cornelis van Jacob Bree is in oktober 1825 vergaan. Door een storm brak de ankerkabel en sloeg de schuit te pletter op de rotsen van de Engelse oostkust. Het onderstaande bericht vermeldt dat deze verre reis uit nood geboren was. Een gaffelschuit was eigenlijk niet geschikt om een dergelijke reis te maken

De dertien bemanningsleden van het schip van Jacob Bree lieten negen weduwen en 24 wezen na. Zie verder de tekst van 9 december 2013 in het blogarchief.  Er waren veel familieleden van Jacob aan boord: zijn broer Johannis, zijn zwager Hendrik van Dalen, zijn neef Willem Rooij en zijn schoonzonen Gerrit Vermaas en van Gerrit Lugthart.

Arnhemsche Courant, 15 december 1825

Johannis Bree (1775-1825) was de jongste broer van Jacob, vijftig jaar toen hij verongelukte (6). Hij was gehuwd met Maatje van Eck. Zij hadden vijf kinderen: Maria uit 1799, Hendrik uit 1802, Neeltje uit 1804, Abram uit 1808 en Heiltje uit 1811. De oudste drie waren voor 1825 al getrouwd. Abram is in 1831 getrouwd en Heiltje in 1842

Een fonds voor de nabestaanden
Dominee Schippers en burgemeester Van Weel deden in de tweede week van december een oproep in diverse dagbladen om de nabestaanden materieel te ondersteunen. Ook de burgemeester en predikant van Stad aan 't Haringvliet zamelden giften in. Met de opbrengsten kon de eerste nood gelenigd worden.
Door de heren Korteweg en Kolff werd de gebeurtenis op rijm gezet. De twee dichtstukjes van de heren werden gedrukt en verkocht voor dertig cent, waarvan twintig cent voor de nabestaanden. Hierbij de link naar de volledige tekst Jacob Bree ,die niet alleen het leed van de nabestaanden maar ook de goede reputatie van de schipper beschrijft. Een praktische inslag is de dichter niet vreemd: "Zij missen niet alleen waarom hun harte rouwt maar tevens ook de bron van levensonderhoud" (4). Uit deze tekst maken we ook op dat er een moeder was die twee zonen "een zonenpaar" verloor.

De Maatschappij tot Nut van 't Algemeen hield een grote landelijke inzameling waaraan 61 departementen meededen. In totaal werd fl. 2525,87 ontvangen. Nadat voor fl. 160,- aan kledingstukken en beddegoed was uitgereikt werd de rest van het geld belegd. De opbrengst werd gebruikt voor wekelijkse ondersteuning van de gezinnen. In mei 1830 was nog fl. 825,32 over dat onder de overgebleven weduwen en wezen werd verdeeld. Ze kregen elk een spaarbankboekje waarvan ze naar behoefte geld konden opnemen (5).

Nabestaanden van Jacob Bree
Toen Jacob overleed was hij bijna 60 jaar oud, zijn kinderen waren toen al volwassen.

Adriana Bree was gehuwd met Gerrit Lugthart (1791-1825). Hij was 34 toen hij aan boord van de schuit van zijn schoonvader omgekomen is (7). Adriana en Gerrit hadden vijf kinderen waarvan er drie kort na de geboorte overleden.Dina Lugthart (1813-1858) en Hiltje (1819-1899) waren twaalf en vijf jaar toen hun vader en hun grootvader overleden. Adriana Bree is overleden in 1858, 64 jaar oud.

Annetje Bree was in 1817 gehuwd met Gerrit Vermaas (1787-1825). Annetje is kort voor haar vader en haar man overleden  op 15 september 1825, ze was 29 jaar oud. Gerrit Vermaas was aan boord bij zijn schoonvader, hij was 38 jaar toen hij verongelukte (8). Ze hadden drie kinderen: Maarten (1818-1841), Jacob (1820-  ) en Hijmen (1824-1899) (9).  De drie jonge kinderen zijn dus in oktober 1825 wees geworden. Maarten is op 23-jarige leeftijd in Batavia overleden.

Maria Bree is in 1821 met Jacob van Dongen uit Dordrecht getrouwd. Verdere gegevens ontbreken.

Hendrik is in 1863 in Middelharnis overleden, 58 jaar oud. Hij was ongehuwd.

Lena Rooij is in 1829 overleden 62 jaar oud.

1. Genealogie Rooij

2. Verseput, J., De ongeregeldheden in Middelharnis in het jaar 1809. In: Jaarboek Wetenschappelijk genootschap Goeree en Overflakkee, 1947.p.76
Passages over Jacob Bree. In: H. de Korte Johsz. Iets over de visserij van Middelharnis. Eilanden-nieuws 1947, deel 9-10
3. Gaffelschuit was het scheepstype dat in de zeventiende en de achttiende eeuw in Middelharnis gebruikt werd. Deze schepen waren vooral geschikt voor de kustvisserij. In 1829 werd de laatste gaffelschuit gesloopt. Het nieuwe scheepstype dat vanaf 1817 in Middelharnis in gebruik werd genomen heette chaloupe of sloep en was geschikt voor de visserij op volle zee. 

4. A. Korteweg en L. Kolff  Czn.
'Twee dichtstukjes ter opwekking tot weldadigheid jegens de arme weduwen en weezen der verongelukt manschap van de gaffel-vischschuit  gevoerd door stuurman Jacob Bree van Middelharnis'. Sommelsdijk, G. Jongejan, 1826.
(prijs 30 cent waarvan 20 cent voor de weduwen en wezen)
5.Vos, K..Gedenkschrift ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het departement Middelharnis-Sommelsdijk der maatschappij tot nut van 't algemeen uit aantn. van Jan van Schouwen Cz. . Middelharnis, 1910., p.54.
6. De namen van de vissers die bij Jacob Bree aan boord waren komen uit akten van bekendheid in de huwelijksbijlagen Middelharnis. Johannis Bree, huwelijk Bree-van der Schildt, 1831 akte 8.

7. Gerrit Lugthart, huwelijk Van de Roovaard-Lugthart, 1832 akte 16
8. Gerrit Vermaas, huwelijk Vermaas -Gideon, 1848 akte 2

9. Hijmen Vermaas (1824-1899) werd winkelier - kruidenier. Hij (en later zijn zoon) voorzag de kleine winkeltjes van vissersweduwen van voorraad (bron van deze mededeling onbekend).

* De "liste civique". Deze lijst staat in:
Kuiper, M., De visserij van Middelharnis tijdens de Franse Tijd. Leiden, 2009.bijlage 2.