Leendert Sprong (1798-1875), Jannetje van den Berg (1791-1864) en Francina Kievit (1810-1879)

Ouders

Leendert Cornelisz Sprong is een zoon van Cornelis Leendertsz Sprong en Gerritje Koert. 
Stuurman Herman Koert en Cornelia Buurveld zijn de grootouders van Leendert Sprong, zie bericht van 3 november 2014.Leendert is op 4 juni 1798 in Middelharnis geboren. Pieter Leendertsz Sprong die in 1808 omgekomen is met de gaffelschuit van Jacob Bree is een oom van Leendert.

Jannetje Gerrits van den Berg(h) is een dochter van Gerrit van den Berg en Lena Arens Menheer. Jannetje is op 18 september 1791 in Middelharnis gedoopt.

Huwelijk

Leendert en Jannetje zijn op 25 augustus 1820 in Dirksland getrouwd, ze waren 22 en 28 jaar. 

Leendert Sprong als visser naar Zierikzee

Leendert en Jannetje zijn in 1824 naar Zierikzee verhuisd waar ze gingen wonen in de Parelstraat, huisnummer C 608.
Leendert werkte als visser op een sloep van de onderneming De Nieuwe Visscherij.
Hun eerste kind Cornelis werd in 1826 in Zierikzee geboren, hij is vier maanden oud geworden. Lena, geboren in 1827, werd negen maanden oud. Op 12 augustus 1829 werd weer een zoon met de naam Cornelis in Zierikzee geboren. Hij is op driejarige leeftijd in Middelharnis overleden (17 januari 1833). Op 12 mei 1833 is opnieuw een zoon geboren (in Middelharnis). Hij werd ook weer Cornelis genoemd.

Tussen 1830 en 1832 is het gezin dus teruggekeerd naar Middelharnis.

Leendert Sprong hertrouwd met Francina Kievit

In 1864 is Jannetje op 73-jarige leeftijd in Middelharnis overleden. Op 7 juli 1865 trouwde Leendert Sprong, 67 jaar oud, met de 54-jarige Francina Kievit. Francina is een dochter van Cornelis Arensz Kievit en Antonia Troost, geboren op 14 november 1810.

Zoon Cornelis Sprong trouwde in 1866 op 33-jarige leeftijd met Jobje Meijer uit Ouddorp.

Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje 

Cornelis van Heest (1781-1832) en Teuntje van Os (1778-1840)

Ouders

Cornelis Hendriksz van Heest is een zoon van Hendrik Klaasze van Heest en Jannetje Cornelisse Kalle. Cornelis is op 16 januari 1781 in Middelharnis gedoopt. Cornelis staat op de liste civique van Middelharnis uit 1811 als visser. Zijn oudere broer Klaas van Heest was in 1811 eveneens visser. 

Teuntje (Anthonia) van Os is gedoopt in Sprang op 8 februari 1778. Ze is een dochter van Adriaan van Os en Elizabeth Boeseren die vanuit Brabant naar Sommelsdijk zijn verhuisd.

Huwelijk en kinderen

Op 17 augustus 1804 zijn Cornelis en Teuntje in Middelharnis getrouwd, 23 en 26 jaar oud. Jannetje van Heest is op 19 mei 1805 gedoopt. Zij is niet oud geworden, evenals waarschijnlijk Adrianus die in 1806 werd geboren. Elizabeth is in 1808 geboren. Jannetje uit 1809 heeft maar kort geleefd. In 1811 is weer een dochter met de naam Jannetje gedoopt. Lena Maria uit 1814 is vier maanden oud geworden.

Vertrek naar Zierikzee, Cornelis van Heest visser bij de Nieuwe Visscherij

In november 1827 is het gezin bestaande zijn Cornelis en Teuntje naar Zierikzee verhuisd. Jannetje volgde in 1828, ze ging als dienstbode werken. Cornelis werd visser bij de onderneming De Nieuwe Visscherij. Elizabeth is niet meegekomen naar Zierikzee. Ze ging vermoedelijk bij haar oom Jan van Heest in Goedereede wonen. In 1831 is ze in Goedereede getrouwd met Jan Lauwe.

Het adres van Cornelis van Heest en zijn gezin in Zierikzee was eerst Nieuwe Haven, huisnummer D 200 en later Venkelstraat Oostzijde, huisnummer D 166. Het beroep van Teuntje was baker.

Jannetje trouwde in 1830 in Zierikzee met schipper Adriaan Adamse. Cornelis was toen eveneens schipper van beroep.

Overlijden van Cornelis, Teuntje hertrouwd

Cornelis van Heest is op 20 maart 1832 in zijn woonplaats Brouwershaven overleden. Als beroep staat in de overlijdensakte: varensgezel. 

Teuntje is op 31 december 1834 in Zierikzee hertrouwd met Maarten Berkhoudt, geboren in Vlaardingen. Maarten was eveneens als visser bij de Nieuwe Visscherij.

Teuntje is op 13 mei 1840 in Zierikzee overleden.

Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje

Roeland Waterman (1770-1832) en Grietje Abeele (1776-1853)

Ouders
Roeland Waterman is een zoon van Mattheus Waterman en Pietertje Jacobs Ruijlst. Hij is op 29 april 1770 in Middelharnis gedoopt.
Grietje Abeele is een dochter van Pieter Maartensz Abeele en Jannetje Cornelisse Leeflang. Ze is op 29 september 1776 in Middelharnis gedoopt.

Huwelijk en kinderen
Op 6 april 1796 zijn Roeland en Grietje getrouwd. Ze waren 25 en 19 jaar oud. Op 7 juni 1798 is Mattheus geboren. Daarna volgden Jannetje (1802), Pieter (1805), Pietertje (1808), Alette (1811), Grietje (1815) en Maatje (1820). Alle zeven kinderen zijn gehuwd.

Roeland Waterman in 1811 en 1818
In de liste civique uit 1811 staat Roeland vermeld als schipper in Middelharnis. Als bijzonderheid de aantekening dat hij last had van een breuk. Mogelijk werd de breuk aangevoerd om niet opgeroepen te worden voor het leger van Napoleon.
In 1818 staat Roeland vermeld in de Middelburgsche Courant als stuurman op de gaffelschuit Middelburgs Hoop. Zie bericht van 23 april 2015 en van juni 2019.
 

Roeland Waterman op de vissloep De Vreede uit Zierikzee
Op de vissloep De Vreede van de onderneming de Nieuwe Visscherij in Zierikzee was Maarten Abeele in 1822 schipper. Hij verzocht aan de Commissie van Toezicht om twee bemanningsleden als zijn plaatsvervangers aan te wijzen voor het geval dat de omstandigheden dit nodig maakten. Maarten Abeele was een oudere broer van Grietje Abeele. Hij droeg zijn zwager Roeland Waterman voor en daarnaast Mattheus de Bloeme die eveneens uit Middelharnis kwam.(1)


Roeland Waterman is op 14 oktober 1832 overleden, 62 jaar oud.
Grietje Abeele is op 27 februari 1853 in Middelharnis overleden, 76 jaar oud.


Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje

1. Archief Nieuwe Visscherij, inv.nr. 6, folio 249, vergadering van 14 september 1822.

Mattheus de Bloeme (1789-1852) en Adriana Vermaas (1795-1841)

Ouders
Mattheus de Bloeme is een zoon van Willem Jansz de Bloeme en Aagtje Jansd Abeele. Hij is op 11 januari 1789 in Middelharnis geboren. Willem de Bloeme heeft verschillende beroepen gehad: scheepstagrijn (handelaar in tweedehands materialen), visser, koopman en tapper, Aagtje Abeele was winkelierster. Zie over de ouders van Aagtje Abeele het bericht van 4 november 2014.
Adriana Vermaas is een dochter van Heijmen Maartensz Vermaas en Lena de Ruiter. Ze is op 10 mei 1795 in Middelharnis gedoopt. Zie over haar grootvader, haar vader en haar ooms (Stoffel en Gerrit, allebei omgekomen bij een scheepsramp) het bericht van 14 april 2015. 

Huwelijk en kinderen
Op 9 mei 1814 zijn Mattheus de Bloeme en Adriana Vermaas getrouwd in Middelharnis. Ze waren 25 en 19 jaar oud. Op 21 oktober 1814 werd Aagtje geboren, Hijmen die in 1816 werd geboren is maar twee jaar oud geworden. Op 30 oktober 1823 werd opnieuw een zoon met de naam Hijmen geboren.  


Mattheus de Bloeme op de vissloep De Vreede uit Zierikzee
Op de vissloep De Vreede van de onderneming de Nieuwe Visscherij in Zierikzee was Maarten Abeele in 1822 schipper. Hij verzocht aan de Commissie van Toezicht om twee bemanningsleden als zijn plaatsvervangers aan te wijzen voor het geval dat de omstandigheden dit nodig maakten. Hij droeg Mattheus de Bloeme en Roeland Waterman voor die evenals Maarten Abeele uit Middelharnis kwamen.(1)

Adriana Vermaas is op 21 maart 1841 overleden, 45 jaar oud.
Mattheus de Bloeme is op 30 augustus 1852 in Middelharnis overleden, 68 jaar oud.


Genealogische gegevens afkomstig van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje

1. Archief Nieuwe Visscherij, inv.nr. 6, folio 249, vergadering van 14 september 1822.

Vissers uit Middelharnis in armoedige omstandigheden, de bemanning van de Jonge Cornelis van Arie Pietersz Jongejan in 1807

Op 27 juni 1807 verklaarden:

Den geweezen stuurman Arie Pietersz Jongejan en zijne Matroozen:

Teunis Joostz Abeele
Jan Pietersz de Bloeme
Marinus Jacobsz Breeman

Cornelis Dubbeld

Jacob Dirksze van Eck
Maarten Anthonijsz van Gelderen

Gerrit Jansz Muije

Jan Stekker de Jonge

Melchior Turnhout

Stoffel Maartensz Vermaas

door de continuele stremming der zeevisscherij, zig in zodanigen armoedigen staat bevinden, dat, zij allen onvermogend en buiten staat zijn om eenige proceskosten te supporteeren en draagen (2).

Arie Jongejan was stuurman van de gaffelschuit de Jonge Cornelis.(1) Nadat de visserij met de gaffelschuit van Arie Pietersz Jongejan was stilgelegd heeft Jacob Bree de schuit en een deel van de bemanning overgenomen. Gerrit Muije, Melchior Turnhout en Stoffel Vermaas zijn met de  Jonge Cornelis van stuurman Jacob Bree in december 1808 verongelukt. Zie bericht van 20 januari 2014

Meer over Arie Pietersz Jongejan in het bericht van 31 juli 2013.



1. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 18. Jacob Bree heeft vanaf 24 oktober 1806 parten verworven in de Jonge Cornelis
2. Rechterlijk archief Middelharnis, inv. nr. 31, attestatie van 27 juni 1807

Jan van de Rovaart (1791-1875), stuurman op een nieuwe sloep van Middelharnis in 1822

Grootouders, ouders

Jan van de Rovaart is op 3 juli 1791 in Middelharnis gedoopt. Hij is een zoon van Jacob Adriaansz van de Roovaart en Adriana Gerritse Verhagen.
Zijn grootouders van vaderskant zijn Adrianus van de Roovaart en Cornelia Visser. Zie het bericht van 31 oktober 2014 op dit weblog.

Huwelijken
Jan trouwde op 6 oktober 1813 met Adriaantje van Hoften (1787-1832). Zoon Jacob, geboren 15 janauri 1814, heeft maar kort geleefd, evenals dochter Aagje uit 1815. In 1817 is weer een dochter Aagje geboren. 
Adriaantje van Hoften is in 1832 overleden. Jan hertrouwde op 18 november 1833 met Trijntje van der Velde (1787-1851). 
Na het overlijden van Trijntje in 1851 trouwde Jan in 1852 voor de derde keer. Samen met zijn derde vrouw Huibertje Langbroek (1789-1873), weduwe van Klaas Don, is hij heel oud geworden. Huibertje overleed in 1873 op 84-jarige leeftijd en Jan in 1875, 83 jaar oud.

Stuurman op een gaffelschuit in 1821

In september 1821 kwam de gaffelschuit van Jan van de Rovaart tijdens een storm in moeilijkheden.

Stuurman op een nieuwe sloep in 1822
In het Flakkee's maandblad van april 1822 het volgende bericht:

Heden mogten wij ons verblijden in de aankomst der nieuw gebouwden sloep visschuit die gevoerd zal worden door stuurman Jan van de Rovaart.

Op 20 juli 1822, eveneens vermeld het Flakkee's maandblad:

Van de drie  visch sloepen welke van hier gedurenden deze zomer ter zoute visch-vangst zijn uitgerust, zijn er alreede 2 binnengekoomen te weeten stuurman Aren Jansz de Waard met 220 tonnen zoutevisch en Jan van de Rovaard met 250 tonnen zoutevisch en 100 stuks versche kabeljauw, beide na een reis van zeve weeken

De boot van Jan van de Rovaart omgeslagen juli 1828.

Jan van den Bogaard en Daniël van Gelderen zijn in juli 1828 verdronken toen de boot die bij de sloep van Jan van de Rovaart hoorde omsloeg.  Zie de beide berichten van 5 juli 2014 over dit ongeval.

In juli 1822 waren er drie sloepen in gebruik

- de Vrouwe Aplonia gebouwd in 1817, stuurman Maarten Langbroek (1789-1847)

- de sloep van stuurman Aren Jansz de Waard (1784-1864) 
- de sloep van Jan van de Rovaart

Een  vierde sloep was in aanbouw
Opmerkelijk is het gebruik van de woord sloepvisschuit in het Flakkee's maandblad.

Simon Stapel (1757-1826) en Aren Stapel (1767-1829), stuurlieden op de gaffelschuiten van Middelharnis

De naam Stapel is nauw verbonden met de bloeitijd van de visserij met gaffelschuiten in Middelharnis in de tweede helft van de achttiende eeuw.
De twee laatste stuurlieden uit deze familie waren Simon en Aren. Zij waren ook in de nadagen van de gaffelschuiten, nog tot ongeveer 1825, actief als stuurman. 
Op de nieuwe sloepen die vanaf 1817 geleidelijk in de plaats kwamen van de gaffelschuitendeel voer een jongere generatie stuurlieden. 

Zie voor de gegevens over de ouders, Gerrit Stapel en Maatje Stapel, het bericht van 6 november 2014.

Simon Stapel, Maatje Abeele (1761-1787) en Huibertje van Heest (1770-1816)
Simon is op 7 november 1784 met Maatje Jans Abeele getrouwd, dochter van Jan Willemsz Abeele en Jannetje Pas. ze kregen in 1786 een dochter Maatje, gedoopt op 23 april 1787. Enkele maanden later overleed Maatje Abeele, ze is begraven op 9 augustus 1787.
Na het overlijden van zijn vrouw trouwde Simon in 1791 met Huibertje van Heest. Huibertje is een dochter van Dirk Michielsz van Heest en Leuntje Gerritsz Verhage. Ze kregen vijf kinderen: Leuntje in 1793, Gerrit in 1795 (overleden in 1813, 18 jaar oud), Kaatje in 1798, Jannetje in 1801 (overleden 1827, 26 jaar oud) en Dirk in 1806.

Maatje Stapel trouwde in 1807 met Aren Janse de Waard. Aren was in 1822 stuurman op een sloep. Zij kregen acht kinderen, waaronder Johannis de Waard die in 1863 op de Antwerpse sloep Josephine is omgekomen. Aren Janse de Waard is een broer van Leendert de Waard, stuurman van de sloep die in 1828 is vergaan. Hun broer Johannis was eveneens stuurman.
De oudste zoon van Maatje en Aren was Jan de Waard, geboren op 11 maart 1809. Zijn vrouw Suzanna Ruitenberg is op 28 december 1881 in Antwerpen overleden. Mogelijk zijn Jan en Suzanna naar Antwerpen geëmigreerd.

Aren Stapel en Adriaantje Smit (1773-1845)
Aren trouwde in 1795 met Adriaantje Smit, dochter van Leendert Smit en Lena Dubbeld.

Hun dochter Maatje, geboren in 1795, trouwde in 1815 met Maarten Buurveld. Maatje is in 1816 overleden. Maarten Buurveld is een zoon van Leendert Buurveld, de stuurman van de gaffelschuit die in 1813 is vergaan. Maarten werd eveneens stuurman op een gaffelschuit (vermelding in 1822).

Simon Stapel onder Oostenrijkse vlag in 1782
Simon is op 23-jarige leeftijd stuurman geworden. Van de groep stuurlieden die in 1782 onder Oostenrijkse vlag ging varen was hij met vijfentwintig jaar de jongste.

Simon en Aren Stapel onder Deense vlag in 1798
In 1798 voeren de schuiten van Simon en Aren Stapel, zoals alle gaffelschuiten van Middelharnis, onder Deense vlag (6).

De Jonge Maatje gekaapt in 1798
De gaffelschuit de Jonge Maetje staat in de transportakten van schepen op z'n vroegst vermeld op 28 oktober 1791. Lambertus Kolff verkocht op die datum 1/8 part. De naam van Simon Stapel als stuurman van deze schuit is op 12 juni 1796 en op 24 november 1797 vermeld (1). Op 14 april 1798 is de Jonge Maetje met als stuurman Simon Stapel op zijn reis met kooptarbot naar Engeland door een Engelse kaper genomen, prijs verklaard en verkocht. Adrianus Quirinus Kolff was in het bezit van 1/16 part (2).


Simon en Aren Stapel, stuurlieden in de Bataafs Franse tijd

Aren Stapel en Simon Stapel voeren in 1805 onder Pruisische vlag. Het schip van Simon was in 1805 de Paulina en Helena; Aren was stuurman van de Martha en Maria (ook al in 1799), de schuit waar voorheen zijn vader op voer. Beide schuiten zijn in september 1805 gekaapt. De kaping werd door de Prize Court onrechtmatig verklaard (3).

Simon Stapel van de Paulina Helena en tien bemanningsleden verklaarden, bijna een jaar na het voorval, voor de vrederechter van Sommelsdijk dat ze op 21 juli 1810 door een bewapende Engelse kotter voor Scheveningen zijn aangehouden. Enkele manschappen zijn in een sloep naar de gaffelschuit gekomen en hebben de vissers gedwongen om vis af te staan. In ruil daarvoor kregen ze een mand met gebruiksvoorwerpen zoals een dozijn kleine schotels, twee waterpotten, vier kleine glaasjes en enkele kwispeldoren. Bij thuiskomst op 27 juli 1810 zijn ze –allen tot op het hemd ontkleed - door de douane gevisiteerd. De verkregen voorwerpen hebben ze ingeleverd.  Ze verklaren de Engelse wal niet te hebben aangedaan en niet in een Britse haven te zijn geweest, dat ze sedert 1805 niet meer in Engeland zijn geweest. Ze zijn toen wederrechtelijk opgebracht en na verloop van vier weken weer vrijgelaten. Sindsdien hebben ze de Engelse wal niet meer gezien en zich niet met handel of het overvaren van passagiers beziggehouden. Ze hebben zich in alle opzichten volgens de wet gedragen en zich alleen met het vangen van vis beziggehouden. Op 21 juli 1810 is niemand van de bemanning aan boord van het Britse vaartuig geweest. Deze verklaring werd waarschijnlijk afgelegd om zich in te dekken tegen verdere vervolging door de Franse douane (4).

Hij nam rum aan van Engelsen als betaling voor een partij tarbot en spiering. Op 12 juni 1812 had hij samen met Cornelis Langbroek contact op zee met de Engelsen. Hierover is hij uitgebreid verhoord. Er werd hem gevraagd waarom hij niet gevlucht is voor de Engelsen. Zijn verklaring was dat er geen wind was en dat het tij tegen zat.
Voor het transport van militairen en goederen met de  Paulina Helena voor het Franse leger ontving hij een bedrag van 26 gulden (4).

Simon en Aren Stapel in 1821 en 1822
De laatste berichten uit de lange loopbaan van de beide broers dateren uit 1821 en 1822.
De gaffelvisschuit van Simon Stapel werd in februari 1821 bijna overvaren door een hoeker. Het gevaar werd door het hulpgeroep van de wacht afgewend.

Het volgende bericht betreft Aren Stapel en is van 24 februari 1822, eveneens in het Flakkees maandblad.

In Scheveningen en Zwartewaal zijn door de stormen vissersschepen verloren gegaan. In Middelharnis heerste dankbaarheid over de behouden thuiskomst van de vloot. Jacob Bree die tijdens de storm op zee was is veilig teruggekeerd. Drie matrozen van de schuit van Aren Stapel zijn op miraculeuze wijze aan de dood ontsnapt

kunnen wij als een treffend bewijs van Goddelijke bewaring aanmerken dat bij stuurman Arend Stapel door eene stortzee drie matrozen werden overboord geslagen, doch gelukkig weder op de schuit werden geworpen. Terwijl de stuurman meende dat hij in een klap van al zijn volk was beroofd geworden, en hoezeer de visscherij door de sobere winsten in merkelijk verval is en zelfs een persoon het gebruik van een zijner voeten voor altoos moet missen, hebben wij toch stoffe van dankbaarheid dat niemand onzer is achter gebleven.

Simon Stapel is op 4 augustus 1826 overleden, 69 jaar oud. Beroep: stuurman
Aren Stapel is op 15 april 1829 overleden, 62 jaar oud. Beroep: stuurman

Genealogische gegevens van Pieter Koster, bewerkt voor Arjaentje

* Journaal Jan van Dueren mei-juli 1822 vermeldt Maarten Buurveld en Jan Smit. Verkoop de Jonge Arentje in Rotterdamsche courant 27 september 1823.

1. Rechterlijk Archief Middelharnis. Inventarisnr. 18. klapper
2. J. Verseput. Van Visschershaven naar jachthaven, p.27. en National archives, HCA 32/699/238  
3.Brown, Mysteries of neutralization, 140,141 en meerdere pagina's. 
dossiers: 

HCA32/1623/4774

HCA32/1573/3946

4. E. H. Wind. Het Vredegerecht van Sommelsdijk en Napoleons continentaal stelsel (november 1806-april 1814) (Rockanje 1988) V-55, akte 87, 17 juni 1811
5.. Marco Kuiper. Verandering en verval, de visserij van Middelharnis in de Franse tijd. Leiden, 2009. 22,26.
6. Vermelding Aren Stapel: Archief voormalige gemeente Middelharnis, inv. nr. 9. Resolutieboek, 25 juni 1798