Maarten Langbroek (1826-1863) en Maria Jongejan (1827-1902)

Ouders, broers en zussen
Maarten Langbroek is een zoon van Cornelis Langbroek en Neeltje Hotting. Hij is geboren op 5 september 1826.
Maarten had alleen broers: Jeroen uit 1814, Gerrit uit 1816, Geleijn uit 1817 en Leendert Jan uit 1830.  Hendrik en Leendert zijn jong overleden.
Vader Cornelis en de zoons Jeroen, Gerrit, Geleijn en Maarten waren allemaal visser-stuurman. 
Leendert Jan trouwde in 1857 met Lientje Jongejan (1834-1861), een dochter van Gerrit Jongejan en Trijntje Duprée. Zie het bericht op dit weblog van 21 april 2012. 
Maria Jongejan, de vrouw van Maarten, is een zus van Lientje.

Huwelijk en kinderen
Maarten en Maria zijn op 2 mei 1850 getrouwd, ze waren allebei 23 jaar oud. De ouders van Maria waren toen al overleden. Maarten was op jonge leeftijd, al ten tijde van zijn huwelijk,  visser-stuurman. Op 14 juli 1851 is Neeltje geboren. In 1857 is Trijntje geboren, zij heeft maar twee maanden geleefd. In 1858 is weer een Trijntje geboren, in 1860 Cornelia en op 28 januari 1862 Gerrit.

Scheepsramp 1863 met de Vrouwe Aplonia; overlijden van Maarten en zijn neef Arend
In de nacht van 3 op 4 december 1863 woedde er een hevige storm op de Noordzee die de ondergang van tal van vissersschepen heeft veroorzaakt, waaronder de Eben Haëzer en Vrouwe Aplonia uit Middelharnis, allebei sloepen van reder Slis. 26 bemanningsleden verloren het leven.Maarten Langbroek was de schipper van de Vrouwe Aplonia.
In die jaren is ook een jongen Arend Langbroek (1845-1863) omgekomen, een zoon van Gerrit Langbroek en Magdalena Breeman (1). Het is zeer waarschijnlijk dat hij aan boord was bij zijn oom.

Nabestaanden
Maria Jongejan bleef achter met vier kinderen waarvan de oudste twaalf en de jongste bijna twee jaar was. Ze is een winkeltje begonnen aan het Vingerling om in haar levensonderhoud te voorzien. Dat was op het adres Vingerling C 15 . Later trokken dochter Neeltje, schoonzoon Kornelis Rooij en zwager Leendert Jan Langbroek bij haar in.
- Neeltje is in 27 oktober 1876 getrouwd met Kornelis Rooij, visser. Ze hadden geen kinderen.
- Trijntje is  11 mei 1881 met Simon de Ruiter getrouwd. Simon was schipper op de sloep Ulbo van Kolff, en ze woonden in de Vissersstraat. Op  30 november 1900 is het gezin (vier zoons en een dochter) naar Rotterdam verhuisd waarna Simon vanuit Vlaardingen voer.
- Gerrit werd visser en trouwde met Dana Oosters, 20 jaar uit Sommelsdijk 15 oktober 1886. Dit gezin (drie zoons, twee dochters) is op 5 juni 1907 naar Velsen verhuisd. Ze woonden in de Carolinestraat 7 in IJmuiden. Op 16 oktober 1936 besteedde de IJmuider Courant aandacht aan het vijftigjarig huwelijk van Gerrit en Dana. Gerrit werkte toen nog steeds, hij was al dertig jaar in dienst bij de firma Jan Koster die ook uit Middelharnis kwam.
- Cornelia trouwde op 18 mei1888 met Frans van der Vlugt geboren in Dirksland. Frans was arbeider. Ze hadden een dochter (Riekje). Cornelia  Langbroek is in 1921 in Sommelsdijk overleden.


1. Arend Langbroek en Maarten Langbroek zijn beiden ambtshalve uitgeschreven uit het bevolkingsregister. Bij het huwelijk van Neeltje, huwelijksakte  Middelharnis nr. 28 van 1876, is een verklaring overlegd waaruit blijkt dat Maarten aan boord was van de Vrouwe Aplonia

Het verdriet van Neeltje de Wit (1796-1863)

Neeltje de Wit kwam ik op het spoor via de ouders van Maria Elizabeth de Waard die met Bastiaan Simon de Moei getrouwd was en haar broer schipper Johannis de Waard die met Bastiana Maria Jongejan getrouwd was.  
Neeltje de Wit is de opoe van Johannis de Waard en van Maria Elizabeth de Waard en de moeder van Hendrik die in 1855 trouwt met Petronella Nagtegaal
De man van Neeltje heette ook Johannes de Waard (1797-1833). Zie over zijn ouders het bericht van 1 maart 2016.

Johannes en Neeltje trouwden op 7 mei 1818, beiden 21 jaar oud. Hij was visser, zij naaister. Het beroep van haar vader was taander.

Hendrik  de Korte (een achterkleinkind) vertelt dat hij van zijn moeder heeft gehoord dat Neeltje

"zooveel verdriet heeft gehad door vroegtijdig verlies van man en kinderen, dat zij haar nooit had zien lachen. Zij woonde aan het Vingerling en had daar een winkeltje. Een broer van haar heette Piet". Wat is Neeltje allemaal overkomen dat ze zoveel verdriet had ?

 In 1819 werd het eerste kind geboren, Hendrik. Hij overleed enkele maanden na de geboorte. Dochter Johanna is in 1820 geboren; dochter Neeltje in 1822. Dan volgt Jan in 1824 en Jannetje in 1827. Maatje is in 1829 geboren en Hendrik in 1830. Van de zeven  kinderen hebben er zes hun eerste levensjaren doorstaan. Dan overlijdt echtgenoot Johannes, hij is zeevisser en schipper, in 1833 aan de cholera, zo vermeldt Hendrik de Korte. Zoon Johannes is geboren op 25 oktober 1833, nadat zijn vader Johannes op 27 augustus is overleden. Johannes wordt maar drie maanden oud en overlijdt op 22 december 1833. Neeltje blijft achter met zes kinderen onder de dertien jaar en moet zelf in het onderhoud van haar gezin voorzien. Ze begint een winkeltje aan het Vingerling. 

Na dit rampjaar 1833 is de ellende nog niet voorbij. Jan de Waard (1824-1836) overlijdt in 1836, 11 jaar oud. Hij is op zee overleden en dood thuis gebracht, aldus Hendrik de Korte. Maar de overlijdensakte geeft aan dat hij thuis overleden is.  Het overlijden is aangegeven door de vissers Joost de Bloeme (49) en Teunis Roodzand (45) die verklaarden dat op 6 mei 1836 des avonds om acht uur in het huis nummer 305 is overleden Jan de Waard, oud twaalf jaar en van beroep visser (1).

Neeltje overlijdt in 1842, 22 jaar oud en Maatje is in 1846 overleden, 16 jaar oud. Waar deze beide dochters aan overleden zijn is niet bekend.

Dan komt de cholera-epidemie van 1849. Jannetje trouwt in april 1849 met Jan Pas die in juli 1849 overlijdt, vermoedelijk aan de cholera. Johanna, in 1842 getrouwd met Gerrit van den Nieuwendijk (hij is geboren 9 maart 1819, zoon van Pieter van den Nieuwendijk een Kaatje Lammers), overlijdt eveneens tijdens de cholera-epidemie in juli 1849. Enkele dagen na zijn moeder overlijdt ook Johannes, een zoontje van anderhalf jaar oud. Het echtpaar heeft nog een dochtertje Katharina Klazina.

Weduwnaar Gerrit van den Nieuwendijk en weduwe Jannetje de Waard trouwden met elkaar op 3 september 1852. Drie dagen later op 6 september werd hun dochter Neeltje geboren. Het kind overleed een drie dagen na de geboorte op 9 september.

Na een leven vol verdriet is Neeltje de Wit in 1863 op 66-jarige leeftijd overleden.

Epiloog:

Gerrit van den Nieuwendijk en Jannetje de Waard kregen drie kinderen: Johannes (1854), Pieter (1857) en Neeltje (1862). Het gezin bestond dus, met Katharina uit het eerste huwelijk van Gerrit, uit vier kinderen.
in februari 1865 verging de sloep Lucretia Adelaïde van schipper Arend de Koning met man en muis. Gerrit van den Nieuwendijk (1819-1865) was één van de bemanningsleden. In de Nederlandsche Staatscourant van 31 januari 1868 staat dit vermeld n.a.v. het verzoek van Jannetje om te mogen hertrouwen. Ze hertrouwde echter niet.

Na de dood van haar man begon Jannetje de Waard een winkeltje in een kelderwoning aan de Nieuwstraat. Ze stond bekend als Jans de Wit naar haar moeder, dus geen Jans de Waard of Jans van den Nieuwendijk. Jannetje kreeg drie kinderen waarvan de vader niet bekend is. Jan de Waard in 1869 (overleden 1872), Willem de Waard (1871) en Pieter Jan de Waard in 1872. In 1894 is Jannetje overleden.
Zoon Johannes is visser geworden, zijn bijnaam was Hans de Wit. Later is hij naar Rotterdam vertrokken. Hij was getrouwd met Jacomina de Bloeme.
Pieter trouwde in 1883 met Adriana de Bloeme. Hij heeft vele jaren in Rotterdam gewoond en is het laatst van zijn leven naar Middelharnis verhuisd waar hij in 1928 overleed.
Neeltje trouwde in 1886 met  Adrianus Freen uit Sommelsdijk, ze kregen drie kinderen. Neeltje is jong overleden, in 1899 toen ze 36 was.
Pieter Jan woonde nog bij zijn moeder in toen ze in 1894 overleed. 

Gegevens ontleend aan:

Janneke de Moei en Charles de Moei. Van Der Moeije tot De Moei, de zeer onvolledige geschiedenis van een aardige familie.Middelharnis, 1990

1. Gegevens Hendrik de Korte: zie bovenstaande familiegeschiedenis De Moei. Overlijdensakte 37/1836.

Maartje Meijer (1878-1956)

Maartje Adriaantje Meijer is een dochter van Klaas Johannis Meijer en Sara Cornelia Nipius. Het gezin had de volgende kinderen: Johannis uit 1873 (overleed enkele maanden na de geboorte); Leuntje Cornelia uit 1874; Adriaantje uit 1876; Johannis uit 1877 (overleden in 1899); Maartje uit 1878, Jacobus uit 1879 (overleden toen hij 4 was); Pieter uit 1881; Jacob Laurens uit 1882; Leentje Adriana uit 1884. In 1885 overleed Sara Nipius.
Klaas Johannis Meijer hertrouwde op 21 januari 1886 met Elizabeth den Dunnen uit Made en Drimmelen. Op 1 november 1886 werd Cornelis Meijer (1) geboren, gevolgd door Elizabeth Klazina Meijer geboren op 11 december 1893.

Maartje Meijer trouwde in 1904 toen ze 26 was met Nicolaas Wijnand Kaptein. In het boek van C.J. Hameeteman staat ze op de foto met haar zoons Adrianus Kaptein (1905-1966) en Klaas Kaptein (1908-1954).

Band met het gezin Jongejan - de Moei
Het logement Goeree en Overflakkee werd op enig moment overgenomen door Klaas Meijer en heette voortaan Hotel Meijer. Maria Elizabeth de Waard en Lena Cornelia de Moei hebben daar gewerkt. Ik heb het idee dat Lienekee hier ook na haar huwelijk uit werken bleef gaan.
Bij het huwelijk van Lienekee met Kees Jongejan in 1903 was Elisabeth Klazina (Betsie) Meijer één van de bruidsmeisjes. De kinderen van Kees en Lienekee en van Maartje en Klaas waren van dezelfde leeftijd.

Maartje was een prima zakenvrouw en een sociaal zeer bewogen mens. Iedere zaterdag kookte ze een grote pan soep en bracht daarvan een portie bij de arme vissersfamilies aan de Sasdijk, zo vermeldt het boek van Hameeteman. Het gezin Jongejan-de Moei zal hierbij zeker niet overgeslagen zijn.

Mijn vader begon eind jaren '30 voor zichzelf toen zijn baas (Van As) ermee stopte. Om zijn eigen schilderszaak te beginnen kreeg hij van Maartje Meijer een lening voor het woonhuis en de werkplaats aan d'n diek.

Maartje Meijer (1878-1956)
uit: fotoboek C.J. Hameeteman, p. 17

noot:

Hameeteman, Cornelis J. Middelharnis : een eeuw in foto's en herinneringen.  Ljubljana : 1996.

1. Cornelis Meijer (1886-1966) was in 1933 luitenant ter zee. Zijn rang was eerste officier. Hij was aanwezig bij muiterij op de Hr. Ms. Zeven Provinciën. Na zijn ontslag uit het leger vertrok hij naar Canada. Hier is hij op 28 augustus 1966 overleden. Zijn as is bijgezet bij de familie op het kerkhof aan de Hoflaan. Deze gegevens zijn afkomstig van de familie De Man-Kaptein.

Bastiana Maria Jongejan (1864-1932) en Johannis de Waard (1862-1946)

Ouders, broers en zussen
Bastiana Maria is de vijfde uit het gezin van Gerrit Jongejan en Adriaantje Koning, ze is de derde dochter. Johannis de Waard is een zoon van Hendrik de Waard en Pieternella Nagtegaal. Hij komt uit een gezin van zes kinderen.
Aan het gezin  van Hendrik de Waard en Pieternella Nagtegaal zal ik een apart bericht wijden. Dochter Neeltje de Waard trouwde met Johannes de Korte. Hun zoon Hendrik de Korte Jzn heeft informatie over de familie de Waard opgeschreven in de bundel over de familie De Moei.

Huwelijk en kinderen
Bastiana Maria Jongejan en Johannis de Waard trouwen in 1887, zij is dan 23 en hij 25. In 1889 wordt Hendrik (Hein) geboren, in 1890 Adriaantje, in 1891 Gerrit, in 1896 Petronella, in 1899 (1)  Johannis (Hans), in 1902 Jacob, in 1903 of 1904 Cornelis.
Cornelis overleed 22 jaar oud in 1926. Oorzaak ?

Huwelijk van de kinderen
Adriaantje trouwt in 1914 met Kornelis Kroos uit Sliedrecht.(2) Hendrik de Waard trouwt met Grietje van Delft in 1918. Petronella met Pieter Groenendijk in 1920. Gerrit met Johanna de Man in 1924. Johannis is getrouwd met Marie de Vries uit Rotterdam (wanneer ?)
en Jacob (Jaap) met ?

Advertentie in de Vooruit van 16 oktober 1912

Overlijden
Bastiana Maria overleed in 1932, Johannis in 1946. Ze woonden eerst op de Visschersdijk en later aan het Vingerling C10




In het midden Adriaantje de Waard, gehuwd met Kees Kroos
met haar ouders schipper Johannis de Waard
en Bastiana Maria Jongejan (Meutje Basje)

Schipper Johannis de Waard
Hendrik de Korte Johz.  en L. de Korte-Koster schreven in 1941:
"Oom Hans" zoo wij hem noemen, is nu nog in leven en vaart al sedert 1921 niet meer. Toen hij 24 jaar oud was, werd hij schipper en is dat gebleven, zoo lang hij gevaren heeft. Hij was een bekwaam en gelukkig varend visscher en is nu een der laatst overgeblevenen der Middelharnische schippers. De laatst voor Middelharnis gebouwde sloep (Albatros MD8) ingericht voor beug- en haringvleet wordt door hem in 1911 "uitgehaald " . Daarmede heeft hij nog jaren gevaren. Hij was door reeder en bemanning zeer gezien. (3).

De MD 8 van de firma Slis, genaamd Albatros werd op 15 maart 1911 te water gelaten. Johannis, toen 49 jaar, was schipper van de Albatros van 1911-1919. In 1919 werd het schip verkocht aan een firma in Maassluis en in 1929 gesloopt. Johannis is nog een of twee jaar meegegaan naar Maassluis (4).



De MD 8 aan het Vingerling in Middelharnis
De Albatros was een stalen sloep van reder Slis, gebouwd in 1911
foto ter beschikking gesteld door P.L. Koster

Interview met zoon Hein de Waard
Er is een bandopname bewaard gebleven waarin Hein de Waard (Hendrik, geb 1889) vertelt over zijn ervaringen in de visserij (5).



1. Hans werd op 18 maart 1899 geboren. 
2. Oom Simon ging als timmerman bij zijn aangetrouwde neef Kees Kroos werken die zijn werkplaats in een pakhuis aan het Vingerling had. Later nam hij de zaak over. Kees Kroos werkte met mijn Opa Dijkers, die aannemer was, vaak samen. Op latere leeftijd zaten ze tegelijk in het rusthuis
3, Moei,Janneke de en Charles de Moei. Van Der Moeije tot De Moei, de zeer onvolledige geschiedenis van een aardige familie. Middelharnis, 1991.
4. Hameeteman p.65
5. Interview met een inwoner uit Middelharnis. ZB 1900 E 10A